مباحث علمى دينى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٦٢ - مقدمه

در انحصار مذاهب اجتهادى در فقه به مذاهب چهارگانه و عدم انحصار آن در بين اهل سنت اختلاف است كه دانشمندان زيادى در اعصار اخير نظريه دوم را اختيار كرده‌اند. و در فقه شيعه كسى قايل به انسداد باب اجتهاد نيست، حتى اخباريها نيز احكام شرعى را با استدلال ثابت مى‌كنند. بهر حال انفتاح باب اجتهاد و وجوب آن بنحو واجب كفايى و عينى تخييرى مقطوع و خلل‌ناپذير است.

تحولات علمى و فكرى و اجتماع در زندگانى انسانها دهها و صدها سوال را متوجه شريعت مى‌كند كه فقه باى براى انها از دلايل معتبر، حكم شرعى را ارايه دهد.

پس از ذكر اين مقدمه بر مى‌گرديم به قصد اصلى اين فصل، كه محصلين علوم دينى در حوزه‌هاى علمى شيعه چگونه به اجتهاد برسند؟ در حال حاضر (حداقل در يكصد سال اخير تا كنون) طلاب علوم ادب عربى (صرف، نحو، معانى، بيان و بديع) منطق ارسطويى، و جمعى باختيار خود فلسفه هم مى‌خوانند، ولى عمده دروس حوزه هاى علمى شيعه، فقه و اصول فقه است، مانند شرح لمعه و مكاسب و رسايل و كفايه و غيره. پس از پيان اين دروس (كه بدوره سطح معروف است) طلبه‌ها به دروس خارج مى‌پردازند كه مباحث فقه و اصول بشكل وسيع‌تر و تخصصى تدريس مى‌شود.

جمع زيادى از محصلين كه اراده تحصيل علمى آنان قويست و بدرس دوره سطح اكتفا نمى‌كنند وارد مرحله وسيع تحقيق در اين دو علم مى‌