مباحث علمى دينى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٦١ - فايده چهارم تعريف زمان و مكان

فايده چهارم: تعريف زمان و مكان‌

درباره تعريف زمان، اقوال گوناگونى در فلسفه وجود دارد كه احتمالا قول مشهور اينست كه مقدار حركت فلك الافلاك است.[١] و مى‌شود كه او را به امتداد موهوم يا متوهم تعريف كرد[٢] كهكشان‌ها بطوريكه دوربين‌هاى پيشرفته، ميگويد در تمام جهات، داراى دنباله نورى است و امواج آنها طويل و به سرخى تمايل دارد و اين موضوع دلالت ميكند كه كهكشان‌ها به سرعت از زمين ما- كه جزو كهكشان شيرى است- فاصله ميگيرند؛ يعنى كهكشانها به تناسب سمت دنباله‌شان هم از همديگر و هم از زمين و كهكشان ما فاصله ميگيرند.

فضا به فاصله بين ستارگان، سيارات و اجرام سماوى در داخل كهكشان و به فاصله بين كهكشان‌ها اطلاق مى‌شود.

[١] - اقوال ششگانه در تعريف زمان در جلد ٢ صراط الحق ص ٠٣ طبع سوم مذكور است.

[٢] - زمان موهوم، امتداد موهومى است كه از بقاى واجب الوجود انتزاع ميشود و زمان متوهم امتداد موهوم غير انتزاعى از بقاى واجب الوجود است، و به عبارت ديگر موهوم فرد ما باذا ندارد ولى منشاء انتزاع دارد و متوهم نه فرد ما باذا دارد و نه منشاء انتزاع. حاشيه ص ٢٧٣ جلد ١ صراط الحق و مجلد ١٤ السماء و العالم، بحار الانوار، ص ٥٧ و همين زمان را ظرف عدم جهان قرار ميدهند و متكلمين ميگويند عالم حادث زمانى است.