روش جديد اخلاق اسلامى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٦٠ - دهم - خشوع و تواضع

(مسكنت) در مقابل خداست كه در نماز حسن بيشترى دارد.

امام صادق (ع) در صحيح معاويه مى‌فرمايد: ان فى السماء ملكين موكلين بالعباد فمن تواضع للّه رفعاه من تكبر وضعاه»[١] يعنى هركسى براى خدا تواضع كند توسط دو فرشته بلند مى‌رود[٢].

در روايت صحيحه عبدالرحمن امام صادق (ع) مى‌فرمايد: رسول خدا (ص) يك شب پنجشنبه براى افطار در مسجد قبا بود و فرمود آيا آشاميدنى هست؟ اوس بن خولى شير مسكه با عسل (بعس مخيض بعسل) را خدمتش آورد، چون بدهان گذاشت دورش كرد. فرمود: دو آشاميدنيست كه با يكى از آنها از ديگرى بى نيازى حاصل مى‌شود نه او را مى‌آشامم و نه تحريمش مى‌كنم ولى براى خداوند تواضع مى‌كنم كسى كه براى خدا تواضع كند خدا بلندش مى‌سازد و كسى كه تكبر كند پستش مى‌كند، هركه در زندگانى اقتصاد نمايد خدا روزيش دهد و هر كه اسراف و زياده روى كند محرومش مى‌سازد،

«و من اكثر ذكر الموت احبه الله.»[٣]

از اين حديث شريف استفاده مى‌شود كه گذشتن از لذات حلال نفسانى يك نوع از تواضع و خضوع است‌ ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ

و به عبارت ديگر تواضع دو نوع است: گاهى در مقابل خدا

[١] - ص ١٨٥، ج ٣، اصول كافى.

[٢] - ممكن است كه مراد تواضع براى مردم باشد بخاطر خدا نه تواضع براى خدا كه در روايت بعدى مراد است.

[٣] - ص ١٨٥، ج ٣، اصول كافى.