روش جديد اخلاق اسلامى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٦٣ - معناى خشيت

نفس از مكروهى است كه انتظار برده مى‌شود به خاطر معصيت و خوف براى اكثر مردم حاصل مى‌شود و خشيت حالت نفس است كه از آگاهى بعظمت خدا و هيبت او پيدا مى‌شود و اين حالت حاصل نشود جز براى كسى كه بر جلال كبريا اطلاع يافته و لذت قرب را چشيده باشد.

ولى از كلام راغب پيدا مى‌شود كه لفظ خوف و خشيت در لغت نيز از نظر معنى تفاوت دارند او مى‌گويد: خشيت خوفى است كه تعظيم همراه اوست الخشية خوف يشوبه تعظيم و اكثر ما يكون ذلك عن علم بما يخشي منه»

بنابراين وجه، مى‌شود خشيت را بترسى كه از عظمت پروردگار حاصل مى‌شود تفسير كرد، و اللّه العالم‌[١]. و اگر چنين باشد خشيت به ترسى كه از گناه پيدا شود محصور نمى‌ماند بلكه فراگير معصومين و اولياء هم مى‌شودوهر اندازه كه علم انسان به عظمت خداوند بيشترشود. خشيت او نيز بيشتر ميگردد. قرآن مجيد مى‌گويد: إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ

ولى بهر حال اساس خشيت را بايد احتمال تقصير تشكيل دهد و گرنه رحمت و عدل او موجبى براى هراس باقى نمى‌ماند. (بيشتر تأمل شود).

[١] - بعضى گفته‌اند خوف براى گناهكاران، خشيت براى دانشمندان، جل بيا مخبتين، رهبت براى عابدين و هيبت براى عارفين است، تفصيل آن در خصال صدوق مذكور است كه مجلسى آن را در صفحه ٣٨٠، جلد ٧٠، بحار الانوار نقل كرده است.