روش جديد اخلاق اسلامى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢١٤ - دهم - صبر و خويشتندارى

مَنُوعاً إِلَّا الْمُصَلِّينَ ... انسان شديد الحرص آفريده شده وقتى كه شر به او برسد بى تاب مى‌شود و اگر خير به او برسد خود را بلند مى‌بيند و يا از نيكى مانع مى‌شود مگر نماز خوانان ...[١]

بلى استقامت مؤمن بحدى باشد كه در موقع مصيبت بى تابى نكند و در موقع نعمت طغيان و سركشى ننمايد.

معناى صبر:

خلاصه كلام راغب در مفرداتش اين است كه «الصبر الا مساك في ضيق» صبر نگهدارى و جلوگيرى در تنگى است. مثل نگهدارى حيوان را بدون علف، صبر حبس النفس بر طبق مقتضاى عقل و شرع است. صبر مفهوم عامى است كه مصاديق آن نامهاى مختلفى دارد، اگر حبس نفس در مصيبت باشد نامى جز صبر ندارد و ضد آن بى تابيست. و اگر در جنگ باشد شجاعت است، ضد آن جبن است و در حادثه ملال آور «نائبة مضجرة» فراخى سينه است و ضد آن ضجر، و در امساك كلام كتمان است و ضد آن اذاعه و افشاء و همه اينها را خداوند صبر ناميده است.

و اگر در تحصيل چيزى باشد پايدارى و انتظار ناميده مى‌شود كه ضد آن عجله است و اگر در تحصيل حقست عفو ناميده مى‌شود كه ضد آن انتقام و تقاص است.

و يكى از مصاديق آن صبر در برابر نعمت و رفاهيت است كه بحد اسراف نرسد و مسوليتها فراموش نشود و صبر در مقابل‌

[١] - وهذه الاية كقوله إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا ...