روش جديد اخلاق اسلامى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٩٧ - ٨ - غرائز و تصعيد آن

پردازد يا كششى بسوى عمل در خود احساس نمايد كه بصورت نوعى رفتار مخصوص در مقابل آن شى‌ء ظاهر گردد. بدين ترتيب هر غريزه داراى سه جنبه است:

١- جنبه ادراكى.

٢- جنبه انفعالى.

٣- جنبه حركتى.

بعقيده مك دوگال رابطه ميان غريزه و هيجان داراى اهميت خاصى است.

يكى ديگر مى‌نويسد: با بررسى و تعميق در مسئله غرائز اجمالا ميتوان گفت كه مقاصد و موضوعهاى اصلى آنها غالباً با زندگى اجتماعى ناسازگارند.[١] و براى رفع اين اشكال از لحاظ نظرى سه راه در اختيار داريم:

١- از ميان بردن غريزه ها.

٢- از ميان بردن تظاهر غريزه ها.

٣- تغيير شكل دادن بغريزه ها.

اما از بين بردن غريزه‌ها نه تنها عملا امكان ندارد بلكه از لحاظ تئوريك و نظرى هم قابل قبول نيست، زيرا غريزه‌ها منبع انرژى انسان هستند، و زايل ساختن آنها الزاما خفقان هر نوع نيرو را موجب خواهد شد.

[١] - در نظر ما اين دستورات دين است كه بايد معيار تعديل غرايز قرار گيرد و غرائز سازگار با آنها بايد تصعيد گردد.