علوم و معارف قرآن و حدیث

علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٨٧

تبيين همراهي ذات الهي با موجودات با تکيه بر قرآن و نهج‌البلاغه

علي جعفري[١٨٩]

چکيده

چگونگي معيّت (همراه‌بودن) خداوند با موجودات، همواره يکي از دشوارترين موضوعات پيش‌روي محققان و متفکران بوده است. مراجعه به قرآن و کلمات معصومان(ع)، بهترين راه براي پاسخ به اين مسئله است. مقاله پيش‌رو با استفاده از روش توصيفي-تحليلي به بررسي رابطه بين خداوند و آفريدگان مي‌پردازد و با تأکيد بر آيات قرآن و کلمات اميرالمومنين(ع) در نهج‌البلاغه به‌دنبال يافتن راهي براي فهم دقيق معيّت خداوند با اشياست. رابطه خداوند با اشيا در تفاسير و شروح مختلف نهج‌البلاغه به‌صورت پراکنده مورد بحث واقع شده، ولي پرداختن به اين بحث با تلفيق آيات قرآن و نهج‌البلاغه از ويژگي‌هاي اين مقاله به‌شمار مي‌رود. نوشتار حاضر با بررسي اقوال مختلف، در پي پاسخ به اين پرسش است که: «همراهي خداوند با موجودات در قرآن و نهج‌البلاغه چگونه تبيين شده است؟». نتيجه اينکه، ميان انواع روابط بين خدا و موجودات، رابطه احاطي و معيّت قيّومي به‌صورت دقيق‌تر و کامل‌تري، همراهي خداوند با موجودات را تبيين مي‌کنند.

واژه‌هاي کليدي: معيّت قيّوميه، تداخل اشيا، رابطه احاطي، رابطه نوري، خداشناسي.