علوم و معارف قرآن و حدیث

علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٥١

و) قطع خشتي: از قديمي‌ترين قطع نسخه‌هاي خطي كه طول و عرض آن برابر است. اين شيوه صحافي و اين هيأت در قطع كتاب، در تمدن اسلامي سابقه‌اي طولاني دارد؛[٩٧]

ز) قطع بغلي: اين قطع كه از اندازه قطع جيبي بزرگ‌تر است، داراي عرض و طول تقريبي ٧ در ٥ سانتي‌متر است؛

ح) قطع جانمازي: اين قطع به اندازه تقريبي طول ١٢ و عرض ٧ سانتي‌متر است.[٩٨] برخي از نسخ قرآني و ادعيه را به اين قطع فراهم مي‌كردند و در جاي نماز مي‌گذاشتند؛[٩٩]

ط) قطع حمايلي: اين قطع به طول و عرض ١٢ در ٦ بوده است. آن را بدين‌جهت، حمايلي مي‌گويند كه نسخه‌هايي در اين قطع، به‌صورت حمايل، روي لباس زيرين مي‌آويخته‌اند؛

ي) قطع بازوبندي: اين قطع، به اندازه ٢ در ٣ سانتي‌متر است. كتاب‌ها يا جزواتي را كه پيشينيان در اين قطع تجليد مي‌كرداند به شكل‌هاي مدوّر، بيضي، لوزي و چندضلعي بود و توسط نخي از پارچه يا چرم به بازو مي‌بسته‌اند. بيشتر پاره‌هاي (جزءها) قرآني يا كتب ادعيه در اين قطع بوده‌اند.[١٠٠]

٢/١٧. اصطلاحات متداول در نسخه‌هاى خطى

منظور از اصطلاحات نسخ خطى در اينجا اصطلاحاتى است كه در تصحيح نسخ كاربرد دارد. كه عبارتند از:

ü علائم صفحه شمارى نسخه‌هاى خطى: نسخه‌هاى خطى را اغلب به‌صورت ورق يا برگه شمارش مى‌كنند. خودِ ورق يا برگه شامل دو صفحه است: صفحه اول يا روى برگه، صفحه دوم يا پشت برگه. در فهرست‌ها از صفحه روى برگه با حرف «ر» يا «الف» يا «A» تعبير مى‌كنند و از صفحه پشت برگه با حرف «پ» يا «ب» يا «B» تعبير مى‌كنند. در تصحيح، هنگام ثبت ورق نسخه، اين چنين عمل مى‌شود: /٢١ ر/ يا /٢١ الف/ يا /B٢١/ يعنى شروع صفحه اول از برگ ٢١؛

ü ركابه (صفحه شمارنده)؛