علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٠١
نگاه خاص خود به دنبال حل اين رابطه بوده است. برخي با نگاه عرفاني و عدهاي با نگاه فلسفي سعي در تبيين اين رابطه داشتند و عدهاي ديگر از آن بهعنوان معمّاي بيجواب عبور کردهاند. بينهايتبودنّ فاصله بين خداوند و موجودات، فهم اين رابطه را دشوارتر کرده و لذا برخي از علما بهجاي بيان واقعيت، عقل را قاصر از درک اين رابطه دانستهاند.
نتيجه گيري
نتيجه اين کاوش را در چند نکته ميتوان بيان کرد:
١. مجمل و دشوار بودن تبيينها دراينباره و بينهايتبودنِ فاصله خداوند با موجودات بر عدم درک تفصيلي از معيّت خداوند با موجودات افزوده است.
٢. از ميان تبيينهاي مختلفي که براي بيان رابطه خداوند با اشيا مطرح شده، بهجز رابطه احاطي و رابطه معيّت قيّومي، مابقي تبيينها ناقص بوده و به بُعد خاصي از اين رابطه نظر داشته است. به عبارت ديگر هر کسي بر اساس نگاه خاص خود بهدنبال حل اين رابطه بوده است.
٣. باتوجّهبه آنچه از تلفيق آيات قرآن و عبارات نهجالبلاغه برداشت ميشود ميتوان گفت رابطه احاطي و رابطه معيّت قيّوميه، معناي دقيقتري از رابطه خداوند با اشيا را ميرساند و بر خلاف ديدگاههاي ديگر ابعاد کاملتري از رابطه مذکور را بيان مي کند و درعينِحال فاصله خداوند نامحدود با موجودات محدود را حفظ ميکند.