علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٦
· باتوجّهبه فضاي موجود در بين مسلمانان براي حفظ دقيق کلمات قرآن، اصل در روايت نيز گزارش عين عبارت است و نقل بهمعنا نميتواند هميشگي باشد. بهطورقطع، اهتمام مردم به گزارش دقيق کلمات معصوم(ع) از گزارش اشعار جاهلي بيشتر بوده است؛
· در تاريخ حديث شيعه، دوره منع تدوين حديث وجود نداشته و معصومان(عهم) بر حفظ و کتابت احاديث تأکيد داشتهاند.
باتوجّهبه اين مقدمات، روايات قابليت مصدربودن براي قواعد نحوي را دارا هستند و چهبسا ملاکهاي قويتري نسبت به اشعار عرب داشته باشند.
٢. بررسي اثباتي: استناد به روايات درواقع ميتواند بر مقدمات زير مبتني باشد:
· وجود احاديث متواتر لفظي در ميان روايت فريقين؛
· وجود مکتوبات و نصوص قطعي از کلمات معصومان(عهم)؛ مانند: نامههاي پيامبر(صل)، کتاب علي(ع) و صحيفه سجاديه؛
· استناد نحويان متقدم بر احاديث؛ مانند: خليل بن احمد فراهيدي (١٧٥ق)، سيبويه (١٨٠ق) و فرّاء (٢٠٧ق)؛
· وجود احاديث فصاحت و بلاغت؛ مانند: روايات نهجالبلاغه؛
· وجود راويان ضابط و دقيق که داراي مکتوبات و اصول بودهاند؛
· وجود رواياتي که متون آنها در عبادات بهکار رفته است؛ مانند: روايات بيان اذکار و ادعيه موجود در نماز و حج و... .
با درنظرگرفتن اين نکات و وقوع آنها در خارج، ميتواند نتيجه گرفت که برخي روايات قابليت استناد در نحو را دارند و نحويان متقدم اين کار را انجام دادهاند. در ادامه به يک نمونه روايي که مصدر قاعده نحوي قرار گرفته پرداخته ميشود.
آيه ٣٣ سوره مائده که درباره حکم محاربه است چنين ميفرمايد:
إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِين يحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيسْعَوْنَ فِي الأَرْضِ فَسَاداً أَن يقَتَّلُوا أَوْ يصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُم مِنْ خِلاَف أَوْ ينفَوْا مِنَ الأَرْضِ ذلِكَ لَهُمْ خِزْي فِي الدُّنْيا وَلَهُمْ فِي الآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ.
سزاى كسانى كه با [دوستداران] خدا و پيامبر او مىجنگند و در زمين به فساد مىكوشند جز اين نيست كه كشته شوند يا بر دار آويخته گردند يا دست و پايشان در خلاف جهت يکديگر بريده شود يا از آن سرزمين تبعيد گردند اين رسوايى آنان در