علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٣٨
شده است، ولى كاتب طبق زمان خود تعبير به «قريه» كرده، در اينگونه موارد نبايد تغييرى داده شود؛ مثل: «قريه آران».
٢/٦. مشخصات سفارشدهنده كتابت
تعداد زيادى از نسخهها به سفارش ديگران كتابت شده و كاتب بعد از پايان كتابت، معمولا يادآورى مىكند كه نسخه را براى فلان شخص تحرير نموده است. در اينگونه موارد بايد اسامى نقل شود، چون اغلب اين افراد امروزه شناختهشده نيستند، بنابراين بايد اوصاف و القابى كه كاتب براى وى آورده، عينا نقل گردد.
٢/٧. نشانههاي خاص نسخه
اگر نسخهاي داراي نشانهاي خاص باشد، فهرستنگار بايد آن را گزارش کند. يکي از نشانههاي خاص، مهر و امضا است. مهرها و امضاها، يکي از ملاکهاي ارزيابي اسناد تاريخي و نسخههاي خطي بهشمار ميروند. با شناسايي مهر، اصالت، صحت و سقم يک سند مشخص ميشود. مهرها به دو دليل اهميت و ارزش فراواني دارند: اول، در شناسايي و تعيين اعتبار يك نسخه نقش مهمي ايفا ميکنند. مُهرهاي شخصيتهاي مشهور كه روي صفحههاي حفاظ يك نسخه خطي حك شدهاند نشانهاي درجهت نشاندادن كيفيت نسخه و تأييد جنس و ماهيت آن است؛ دوم، در تصحيح انتقادي نسخههاي خطي به مصحح كمك ميكند. نسخهشناسان با مطالعه شكل و محل مهر، بهآساني قادر خواهند بود از لحاظ تاريخي نسخه را شناسايي و درجه ، اعتبار و اصالت نسخه خطي را معلوم كنند. مهر، گاهي در آغاز كتاب يا در پايان آن و گاه بر پشت كتاب زده ميشد. همچنين ممكن است در يك نسخه خطي بيش از يك مهر ديده شود؛ مانند: مهر نگارنده كتاب، مهر كاتب، مهر نسخهنويس و مهر كتابخانه.[٧٢] بعضي از مهرها باعث كشف مسائلي مانند: سفرهاي نسخهها، دستبهدستشدن نسخهها، بعضي از وقايع تاريخي و جغرافيايي، خلقيات مالكان كتابها و بسياري از نكات ريز اجتماعي ميشود.[٧٣]
[٧٢]. آشنايي با نسخ خطي و آثار كمياب، ص٨٨.
[٧٣]. فهرستنگاري كتب خطي؛ جزوه آموزشي، ص١٩.