علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩٣
فَسُبْحانَ الَّذى بِيدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيىءٍ وَ اِلَيهِ تُرْجَعُون؛[٢١٣] پاكيزه خداوندى كه ملكوت همه اشياء به دست او است و بسوى او برمىگرديد.
ملکوت، مبالغه در معناي مُلک است. علامه طباطبائي؟ره؟ در تفسير الميزان در توضيح ملکوت اينگونه مينويسد: «ملکوت عالم به دست خداست، به اين معناست که خداي تعالي مسلط بر هر چيزي است و غير از خدا کسي در اين تسلط و بهره سهمي ندارد. مراد از ملکوت آن جهت از هر چيزي است که رو به خداست چون هر موجودي دو جهت دارد يکي رو به خدا و ديگري رو به خلق، ملکوت هر چيزي آن جهتي است که رو به خداست و ملک آن سمت رو به خلق است. و ممکن است گفته شود ملکوت هر دو جهت هر موجودات است».[٢١٤]
ملكوت آن است كه بيانكننده رابطه مالكيت مطلقه الهى با روى ماوراى طبيعى باشد. اين رابطه، تصورات بعضى از فلاسفه را كه گمان مىكنند خدا سلطهاى بر اصول و بنياد اصل هستى، مانند هيولى و غيره ندارد، باطل و مردود مىشمارد. بنابراين رابطه ملکوتي خدا بيانكننده سلطه مطلقه خداوند بر همه سطوح و اصول بنيادين عالم هستى مىباشد.[٢١٥]
٦. رابطه نورى
ازجمله آياتي كه معيّت خداوند با موجودات را بهصورت تشبيه بيان نموده، آيه نور است:
اَللَّهُ نُورُ الْسَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فيها مِصْباحٌ اَلْمِصْباحُ فى زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّىٌ يوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ زَيتُونَةٍ لا شَرْقِيةٍ وَ لا غَرْبِيةٍ يكادُ زَيتُها يضِيىءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ نُورٌ عَلى نُورٍ يهْدىِ الْلَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يشاءُ وَ يضْرِبُ الْلَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيىءٍ عَليمٌ؛[٢١٦] خدا نور آسمانها و زمين است، مَثَل نور او [چنين است] مانند چراغى در جايگاهش، و آن چراغ در شيشه صاف و آن شيشه [كه نور از چراغ گرفته است] مانند ستاره بسيار درخشان از درخت مبارك زيتون كه نه شرقى است و نه غربى شعلهور گشته است و (روغنش آنچنان صاف و خالص است که) نزديک است بدون تماس با آتش شعلهور شود که پرتو آن نور حقيقت بر روي نور و معرفت قرار گرفته