علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٩١

٣. رابطه معيّت قيّوميه

يکي ديگر از معاني معيّت خداوند با اشيا، معيّت قيّوميه است. معيت، مفهوم عامّي دارد كه شامل هرگونه «باهم‌بودن» مي‌شود. قيّوم دلالت بر مبالغه مي‌کند و در معاني «درست‌کردن، حفظ، تدبير، تربيت، مراقبت، قدرت و مسلط بودن» استعمال مي‌شود.[٢٠٢] به‌عبارتِ‌ديگر، قيّوميتِ خداوند بدين معناست که خداوند همواره در مقام آفرينش و افاضه قرار دارد و هم خودش قائم به ذات است و هم ماسواي او در همه شئون قائم به اويند[٢٠٣]. آيةالله جوادي آملي در تبيين معيّت قيّوميه مي‌نويسد:

البته معيت قيّوميّه، معيّتي مجهول‌الکنه است که فقط براي حقيقتي که واجب بوده و نهايت شدت و سعه وجودي را دارد، مي‌تواند ثابت باشد. به‌عبارتِ‌ديگر حقيقتي که محقّ حقايق ديگر و محيط بر آنها باشد، هيچگاه قابل درک نخواهد بود. زيرا وقتي حقيقتي درک مي‌شود که بتوان حداقل او را تصور کرد. و اگر شيئي فوق تصورات و ادراکات مدرک باشد، بلکه خودش ادراک و مدرک آفرين باشد، هرگز توسط فعل و مخلوق خويش درک نخواهد شد. به عبارت ديگر حقيقت واجب، وجودي است که نهايت شدت و سعه را دارد پس وجودي لايتناهي و نامحدود است، و اگر شيء نامتناهي شد هيچ حد و مرزي نداشته، محدود به هيچ قيد و بندي نيست. همه جا او هست، همه چيز اوست. شايد کلمه‌اي نباشد که بتوان حق او را ادا کرد زيرا او فراتر از امکان و ممکن است که بتوان گفت همه جا و همه چيز اوست.[٢٠٤]

همچنين ايشان در تفسير آيه «و هو معکم اَينما کنتم» مراد از معيّت را ‌معيّت قيّوميّه مي‌داند و نتيجه مي‌گيرد که احاطه قيوميّه خداي سبحان هرگز امکان فراقت از او را نمي‌دهد.[٢٠٥] به‌عبارتِ‌ساده‌تر، به‌معناي بودنِ خدا با همه اشياست؛ همان‌گونه که فرمود: «وَ هُوَ مَعَكُمْ اَينَما كُنْتُمْ؛[٢٠٦] او با شماست هرکجا باشيد.» بايد دقت شود که اين باهم‌بودن، مانند نزديكى دو جسم با يكديگر نيست، بلكه مانند كالبد و روح است كه اتصال و نزديكى آن‌ها به يكديگر از مقوله