علوم و معارف قرآن و حدیث

علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٦٨

٢.٥.٣. سعي در اقامه حق

اميرالمؤمنين(ع) در مورد سعي و تلاش براي اقامه‌کردن حق و ارتباط آن با توفيق مي‌فرمايند: «من جاهد على إقامة الحقّ وفّق؛[١٣٣] هرکس براي برپا شدن حق جهاد کند توفيق يابد».

٢.٥.٤. تفکر در نعمت‌هاي الهي

امام علي(ع) در روايت ديگري چنين فرموده‌اند: «من تفكّر في آلاء اللّه سبحانه وفّق؛[١٣٤]‌ هرکس در نعمت‌هاي خداوند سبحان تفکر کند توفيق يابد».

٢.٥.٥. پندپذيري

استفاده از آراء و نظرات بزرگان، چراغي براي سعادت انسان است. انسان موفّق کسي است که بدون لجاجت، انتقادهاي اطرافيان را بشنود و در صورت صحيح بودن آن انتقادها به آن‌ها عمل کند؛ زيرا کسي که بيرون از يک محدوده به محيطي مي‌نگرد بهتر مي‌تواند عيوب آن مجموعه را متوجه شود.

شخص پندپذير، با خضوع خود نسبت به پند ديگران و همچنين با استفاده از تجربيات آنان، ابواب توفيق و سعادت را به‌روي خود باز مي‌کند. در روايات متعددي اين مطلب بيان شده که به نمونه‌هايي از آن اشاره مي‌شود:

١. اميرالمؤمنين(ع) در ضمن خطبه‌اي مي‌فرمايند: «مَنِ انْتَصَحَ لِلَّهِ وَ اتَّخَذَ قَوْلَهُ دَلِيلًا، هَدَاهُ لِلَّتِي هِي أَقْوَمُ، وَ وَفَّقَهُ لِلرَّشَاد؛[١٣٥] و به‌راستي هركه اندرز خدا را پذيرفت و گفتار خداى را دليل راه خويش قرار داد خدا هم او را به راست‌ترين راه‌ها راهنمايى مي‌كند و به راه صواب و هدايت، موفّق و ثابتش مي‌دارد».

در تحف العقول، روايت بالا، اينگونه نقل شده است: «أَيهَا النَّاسُ إِنَّهُ مَنْ نَصَحَ لِلَّهِ وَ أَخَذَ قَوْلَهُ دَلِيلًا هُدِي لِلَّتِي هِي أَقْوَمُ وَ وَفَّقَهُ اللَّهُ لِلرَّشَاد؛[١٣٦] اى مردم، به‌راستي هركه براى خدا اخلاص ورزد و فرمايش او را راهنماى خود گيرد، خداوند او را به استوارترين راه هدايت نمايد و توفيق موفّقيت در اين راه را نصيبش