علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٣٩
٢/٨. نفاست نسخه
بهصورت کلي، صفت نفيس به دو دسته از نسخههاي خطي تعلق دارد:
الف. نسخههايي که متضمن ابعاد هنري است؛ مانند: خط خوش، کاغذ، قلم، انواع تذهيب، ترصيع و جلدهاي هنري؛
ب. دسته ديگر از نسخههاي نفيس، نسخههايي هستند که ازنظر هنري هيچگونه امتيازي ندارند ولي بهلحاظ کتابشناسي، فوايد فرهنگي و اعتبار ضبط مندرجات آنها، نفيس محسوب ميشوند.[٧٤] فهرستنگاران با مطالعه نسخه،درجه نفاست آن را مشخص ميکنند و با عبارات بسيار نفيس، نفيس، ممتاز، متوسط و عادي، ميزان نفيسبودن نسخه را يادآوري ميکنند.[٧٥]
٢/٩. واقف و تاريخ وقف
اگر نسخه داراى واقف است، نام وى، تاريخ وقف، كاتب وقفنامه، تاريخ كتابت، موقوفعليه و نام متولى وقف هم درج مىگردد. همچنين اگر نسخه خطي اهدا شده باشد، تاريخ اهدا بههمراه ذكر نام شخص اهداكننده در قسمت مربوطه نوشته ميشود.
٢/١٠. تزئينات نسخه
در اين بخش، خصوصيات و ويژگىهاى تزيين نسخه، مانند: «شَنْگَرْف» بودن عنوان،[٧٦]
[٧٤]. اهميت نفاست اينگونه نسخهها عبارت استاز:
ü نسخه، منحصربهفرد باشد، يعني تنها يک نسخه از کتاب در کتابخانههاي دنيا موجود باشد؛
ü کتابت نسخه به قلم مؤلف، شاگردان و علماي بزرگ باشد؛
ü نسخه، بهلحاظ تاريخ کتابت، حداقل در زمان حيات مؤلف نوشته شده باشد؛
ü داراي ظهريه و يادداشتهاي منحصربهفرد در صدر و ذيل اوراق متن باشد؛
ü نسخه در موضوع مربوطه، از کتب معتبر بهچاپ نرسيده باشد؛
ü کتابت نسخه بيانگر رسمالخط دورههاي کهن تاريخي باشد؛
ü نسخه، معلّق به حواشي، تصحيحات، مقابله مؤلف، شاگردان وي و ديگر علماي بزرگ باشد. مقدمهاي بر اصول و قواعد فهرستنگاري در كتب خطي، ص١٢١.
[٧٥]. مقدمهاي بر اصول و قواعد فهرستنگاري در كتب خطي، ص١٢١.
[٧٦]. معرّب آن، شنجرف است. جسمي معدني و سرخرنگ است كه از گَرد آن محلولش را ميساختند. كاتبان، عنوانها، سرفصلها، آيات و اخبار را با آن مينوشتند و مذهبان و نقاشان در كشيدن جدول و كمند و ديگر آرايشهاي نسخ از آن
استفاده ميكردند.