علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٢٥

اطلاعات لازم براي درج در بخش كتاب‌شناسى عبارت‌اند از:

١/١. عنوان كتاب

عنوان كتاب يا نام اثر از مهم‌ترين اطلاعاتى است كه هر فهرست‌نگار بايد به آن توجّه كامل كند؛ زيرا خواننده در اولين مرحله معرفى هر نسخه، به عنوان و نام اثر مراجعه و توجّه مى‌كند. بنابراين فهرست‌نويس بايد در ذكر عنوان كتاب اهتمام تام نمايد. نام كتاب به نصّ مؤلف، در خود كتاب يا توسط شاگردان و كاتبان معين مي‌شود. در بسياري از نسخه‌ها آغاز يا در صفحه عنوان يا انجام وخاتمه كتاب يا در ميانه نسخه، نام كتاب آورده شده است.[٥٢] عنوان اصلي معمولا پس از "اما بعد" درخطبه اوليه كتاب مي‌آيد.

محل عنوان کتاب به‌ترتيب در يکي از مکان‌هاي زير بايد جستجو نمود:

- معمولا در صدر كتاب؛ صفحه اول، ميان كتيبه و پيشاني مي‌آيد؛

- گاهي در عطف بيروني جلد يا حتي سطح حاصل از لبه‌هاي برآمده از اوراق يا آخر كتاب كه به آن انجامه يا ترقيمه مي‌گويند بايد جستجو كرد؛

- اگر كتاب چندين جلد داشته باشد ممكن است عنوان كتاب در جلدهاي دوم و سوم آمده باشد؛

- گاهي نيز عنوان در وقفنامه‌ها، عرض ديده‌ها، تملك نامه‌ها و برگه‌هاي خريد و فروش بايد يافت؛

- ممكن است نام كتاب در جايي كه از اهداي كتاب سخن به‌ميان آمده، باشد؛

- گاهي هم در فهرست مندرجات مي‌آيد.

در عنوان کتاب بايد به چند امر توجّه شود:

ü ذكر نام كامل كتاب: بايد فهرست‌نويس نام كتاب را به‌صورت كامل (نه تلخيص‌شده و مختصر) در فهرست ذكر نمايد؛

ü ذكر عنوان مشهور يا نام‌هاى ديگر كتاب: برخى كتاب‌ها به چند نام مشهوراند. ازاين‌رو فهرست‌نويس پس از نام اصلى، بايد عنوان‌هاى ديگر كتاب را نيز ذكر کند. عنوان مشهور، درون دوكمان در ادامه عنوان اصلي و يا ضمن مطالب كتاب‌شناسي ذكر مي‌شود؛[٥٣]

ü تحفّظ بر رسم‌الخط عنوان: در ذكر عنوان كتاب بايد رسم‌الخط آن به همان صورت اصلى كه مؤلف انتخاب و نوشته است، نقل شود يعني اگر نام كتاب با رسم‌الخط عربى است به همان

[٥٢]. مقدمه‌اي بر اصول و قواعد فهرست‌نگاري در كتب خطي، ص١٦.

[٥٣]. همان، ص١٧.