علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٣٦
هر معصومي فرشتهاي است شبيه او؛ ٢. عينيت مثالهاي معصومان با «خلقت نوري» ايشان. «خلقت نوري» اهلبيت(عهم) پيش از تولد و پس از آن، همچنان بوده و هست. بنابراين، ممکن است ديدار معصومان در حال احتضار، مشاهده خلقت نوري ايشان باشد. با توجّهبه برخي از روايات ممکن است خلقت نوري، همان «ارواحِ بدون بدن خاکيِ» اهلبيت(عهم) باشد.
١٠. تشخيص اينهماني ديدار معصومان بعد از رحلت ايشان، هم با پيشينه ديدار و هم با فقدان آن با چالش روبروست. توانايي محيرالعقول تغيير شکل شياطين و آشکار شدنشان با سيماي متنوع، اعم از زن، مرد، اشخاص معروف و حتي شبيه حيوانات، مهمترين چالش براي کساني است که از پيشينه ديدار برخوردارند، زيرا باتوجّهبه سه روايتي که در اين زمينه نقل شده، ممکن است شياطين با سيماي معصومان(عهم) آشکار شوند؛ البته بنابر تحقيق در روايات معتبر، ناتواني اباليس از آشکارشدن با سيماي معصومان(عهم) يک اصل تخلف ناپذير است. «سه روايت» مذکور نيز باتوجّهبه اضطراب در متن و مخالفتشان با برخي از مسلّمات اماميه، قدرت رويارويي با اصل مذکور را ندارد. آگاهنبودن از شکل و شمايل معصومان(عهم) به منظور انطباق اينهماني ديدار نيز از مهمترين چالش براي کساني است که با فقدان پيشينه ديدار روبرو هستند. پس از بازخواني چهار راهکار ارائهشده براي تطبيق اينهماني ديدار، بههمراه نقد آنان، بهنظر ميرسد که يکي از يقينيترين راههاي رسيدن به حقيقيبودن ديدار، امضاي معصوم زنده است. راههاي ديگر نيز بهصورت مجموعي، قرينه خوبي براي رسيدن به ظنّ قوي است.
گفتار پاياني
سخن پاياني در اين مقاله گزارشي، يادکردن از نيکاني است که نويسنده پاياننامه معتقد است در روند رشد علمي وي و تدوين رساله، نقشآفرين بودهاند. ازاينرو، بار ديگر از اساتيد محترم: «حجتالاسلام دکتر علي نصيري» ، «حجتالاسلام دکتر محمود احمدي ميانجي»، «حجتالاسلام فرهاد عباسي» (رئيس محترم مرکز تخصصي حديث حوزه)، «حجتالاسلام محمدمهدي احسانيفر» و همه نيکان که در مسير تعليموتربيت، بر نگارنده پاياننامه حقي پيدا کردهاند سپاسگزاري ميشود. «وَ آخِرُ دَعْوَانَا أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِين».