علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٣٤
٤. تعدادي از روايات معتبر حامل پيام انقطاع عمل بعد از وفاتاند. گويا انقطاع عمل بعد از مرگ، حکمي عمومي، به معناي اتمام فرصت و البته بنابر حکمت الهي، گاهي قابل تخصيص است. ازاينرو، نافي ارتباط بين وفاتيافتگان و زندگان نيست. نمازخواندن پيامبران بعد از رحلتشان و عرضه اعمال بندگان خدا بر معصومان(عهم) وفاتيافته، علاوه بر اثبات تداوم برخي از فعاليتهاي ايشان بعد از وفات، ارتباط بين معصومان و اهل دنيا را نيز اثبات ميکند.
٥. رواياتي که راهکار براي مشاهده معصومان(عهم) در بيداري و خواب، ارائه ميکنند، مثبِت امکان اين ديدار است؛ زيرا، در صورت محالبودن ديدار، صدور اين روايات لغو خواهد بود. گفتني است اين روايات، هم شامل زمان حيات معصومان(عهم) و هم شامل زمان وفات ايشان است. نکته ديگر آنکه تعدادي از اين روايات، ديدار را براي گناهکار از پيروان اهلبيت(عهم) نيز ممکن دانستهاند. دو روايت درباره راهکار ديدار مُردگان ارائه شد که بهطورِقطع، امکان ديدار معصومان(عهم) را اثبات ميکنند. رواياتي که در معتبرترين جوامع حديثي فريقين، مؤکِّد حقيقيبودن ديدار معصوم(ع) هستند و روايات معتبري که از ملاقات با برخي از نيکان پس از رحلت آنان پرده برميدارند، همگي گوياي امکان ذاتي ارتباط با معصومان(عهم) بعد از رحلت ايشان هستند.
٦. روايات فراوان و متواتر، بر واقعشدن ديدار معصومان(عهم) در بيداري، خواب و احتضار دلالت دارد. پنج دسته از اين روايات عبارتند از: ١. ملاقات پيامبر با معصومانِ وفاتيافته در معراج؛ ٢. ملاقات معصوم(ع) با معصوم وفاتيافته در غير معراج؛ ٣. ملاقات غير معصوم با معصوم وفاتيافته؛ ٤. ديدار معصوم(ع) در خواب؛ ٥. ديدار معصوم(عهم) در حالت احتضار. دلايلي مانند: «رؤيا» معرفيشدن ديدنيهاي پيامبر در معراج، نسبتدادن رؤيت در معراج، به قلب و روايت «عايشه» و «معاويه»، سه دليل مهم براي اثبات روحانيبودن معراج در تمام مراحل آن دانسته شد که البته پذيرفته نيست. همچنين دو دليل براي اثبات جسمانيبودن معراج تا بيتالمقدس و روحانيبودن آن از اين مسجد تا آسمانها مطرح است که قابل دفاع نيست. دو دليل مذکور عبارتند از: ١. قرآن، پايان معراج جسماني را «مسجد الأقصي» دانسته؛ ٢. فرازي از دعاي ندبه(وَ عَرَجْتَ بِرُوحِهِ إِلَى سَمَائِك). با اثبات اجماع مسلمانان مبني بر جسمانيبودن معراج پيامبر و وقوع آن در بيداري، ملاقات شهودي پيامبر با پيامبران ديگر نيز در بيداري رخ داده