علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٢٥

١-١. ضرورت پرداختن به موضوع پايان‌نامه

قرآن و معتبرترين روايات فريقين، خاستگاه اعتقاد به امکان ذاتي و وقوعي مشاهده پيامبران و امامان(عهم) بعد از رحلتشان، در خواب و بيداري است. پژوهشي مستقل که به گردآوري و تحليل آيات و روايات اين موضوع پرداخته باشد، يافت نشد؛ اما مطرح‌کردن آن، به سه دليل، ضروري به‌نظر مي‌رسد: ١. غالب اين روايات، در جوامع حديثي، ذيل مقامات پيشوايان معصوم(عهم) ثبت شده که تحليل آن‌ها، برخي از مقامات معنوي و تکويني ايشان مانند تداوم ايفاي نقش تعليم‌وتربيت حتي پس از وفاتشان را ثابت مي‌کند. اثبات همخواني اين آموزه‌ها با آموزه‌هاي قرآن و سنّت قطعي، مي‌تواند مسير انکار اين مقامات توسط مدعيان روشن‌فکري و مخالفان شيعه را ناهموار کند. ٢. ادعاي ديدار با معصومان(عهم) در خواب، بعد از رحلت ايشان، علاوه بر خواص مؤمنان و عوام آنان، از فرقه‌هاي منحرف نيز شنيده مي‌شود. در گزارش‌هاي فراوان نقل شده است. درباره کيفيت اين ديدارها، گزارش‌هاي متعدد وجود دارد؛ گاهي اين مشاهده، صِرف ديدن شخص نوراني، در حال ‌عبادت و مناجات و گاهي در حال امر به معروف و نهي از منکر بوده است. در برخي موارد، به‌نادرستي بر اين ادعاها اثراتي مترتب مي‌شود. ازاين‌رو چنين پژوهشي مي‌تواند مسير تمييز بين مکاشفه و خواب‌هاي رحماني و شيطاني را هموار کند. ٣. اثبات امکان ديدار حقيقي معصومان(عهم) بعد از رحلت آنان، مي‌تواند در سه حوزه اصول دين، فروع دين و اخلاق، تاثيرگذار باشد. حوزه اصول دين؛ مانند: اثبات حيات معصومان(عهم) بعد از وفاتشان و بازگشت ايشان به زندگي دنيايي، قبل و بعد از ظهور امام زمان؟عج؟. حوزه فروع دين؛ مانند: اعتبارسنجي پيامي که شخص در خواب يا مکاشفه دريافت کرده، براي استنباط احکام و اعتقادات. حوزه اخلاق؛ مانند: شکوفايي حيا در نهاد مؤمنان، به دليل اعتقاد به عرضه اعمال ايشان به معصومان(عهم).

١-٢. پيشينه پايان‌نامه

فهرست برخي از پژوهش‌هاي مرتبط با پايان‌نامه که در متن پايان‌نامه انعکاس پيدا کرده، به شرح زير است:

١. کتاب «المحتضَر» (في تحقيق معاينة المحتضر للنبي و الأئمة)، تأليف «حسن بن