علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٤٧ - بررسی روایات فضایل و مثالب شهر قم
میگیرد.[١]
در این میان، مسأله «حجیت سنت» و «کتابت حدیث» بیش از مباحث دیگر در کتاب معالم المدرستین مورد بررسی قرار گرفته است؛ زیرا علامه عسکری در بررسی دیدگاه مکتب خلفا و اهل بیت:، به دنبال طرح موضوعاتی بود که در تاریخ اسلام و شریعت نبوی
نقش قابل توجهی داشته، تحلیل و ارزیابی آنها در اصلاح تفکر اندیشمندان اسلامی
تأثیر گذار است.
حجیت سنّت نبوی
سنت _ که عبارت است از گفتار و رفتار و تقریر معصوم _ یکی از دو مصدر تشریعی اسلام است که در باور اغلب مسلمانان، همانند قرآن، حجت و معتبر است.[٢] علامه عسکری حجیت سنت را پذیرفته و تنها راه دستیابی به آن را احادیثی دانسته است که از پیامبر و اهل بیتش بر جای مانده است. ایشان برای اثبات این مطلب، آیات و روایات متعددی را گواه میآورد.[٣] علامه در ادله اثباتی حجیت سنّت نبوی، با رویکرد دینی به بحث پرداخته و تنها از ادله نقلی بهره جسته است. قرآن، نخستین منبع استنادی علامه عسکری در حجیت سنّت نبوی است و آیات منتخب وی ظهور در رضایت الهی از رفتار و گفتار پیامبر دارد و تبعیت مؤمنان از پیامبر را ستوده است.[٤] دلیل دوم ایشان روایات نبوی است که نمونههای استنادی ایشان بر تشویق و ترغیب پیامبر به پیروی از سنت دلالت دارد.[٥] لکن باید افزود که روایات نبوی به تنهایی نمیتواند دلیل بر حجیت سنّت باشد؛ زیرا مستلزم دور و توقّف حجیت سنت بر سنت خواهد شد؛ علاوه بر آن که در کنار ادله نقلی، ادله عقلی _ که از فلسفۀ رسالت و نبوّت بهره میگیرد _ نیز وجود دارد که میتوان برای اثبات حجیّت سنت بدان استناد نمود.[٦]
کتابت حدیث
چگونگی تدوین و نگارش حدیث، از جمله موضوعات مهمی است که با همه پُر برگ و باری نگاشتههایش، زوایای مبهم و نکات ناگفتۀ بسیار دارد. در این میان، علامه عسکری با تأکید بر مصادر مهم اهل سنت و تحلیل روایات آنان، به یکی از مهمترین مسائل آن، یعنی مخالفت با نگارش حدیث، پرداخته و آن را در مکتب خلفا
[١]. سوره آلعمران، آیه٣٠.
[٢]. سوره شعرا، آیه١٠٢.
[٣]. سوره زمر، آیه٥٨.
[٤]. سوره انعام، آیه٢٧.
[٥]. سوره فرقان، آیه٢٧.
[٦]. سوره زمر، آیه٥٧.