علامه عسکری١ از جمله حدیث پژوهان شیعی معاصر، دارای دیدگاه‌ها و آرای خاص در تحلیل و ارزیابی میراث حدیثی فریقین بود. كتاب معالم المدرستین، نمونه مناسبی برای انعكاس آرا و دیدگاه‌های حدیثی ایشان است. وی در این كتاب با رویکردی تحلیلی _ انتقادی روایات فراوانی از منابع فریقین را مورد ارزیابی قرار داده و دیدگاه‌های نوینی در باره آنها ارائه کرده است. این مقاله می‌کوشد تا با تکیه بر کتاب یاد شده، مبانی و روش‌های حدیث پژوهی علامه عسکری را کشف و به تحلیل و بررسی اندیشه‌های حدیثی وی بپردازد.

کلید واژه‌ها: علامه عسکری، معالم المدرستین، مبانی حدیثی، روش‌های نقد.

درآمد

مرحوم سید مرتضی عسکری(١٢٩٣- ١٣٨٦ش) یکی از شخصیت‌های حدیث
پژوه معاصر است که در مطالعات حدیث شناختی آثار ارزشمندی را به یادگار گذاشته است.[٣]یكی از این آثار كتاب معالم المدرستین است كه در آن، اندیشه‌های مکتب
اهل بیت: با مکتب خلفا مقایسه شده و مصادر مهم شریعت در هر دو مکتب مورد ارزیابی قرار گرفته است. این كتاب _ كه در پژوهش‌های حدیثی معاصر از نگاشته‌های مهم شیعی به حساب می‌آید _ نمونه شایسته‌ای برای نقد و ارزیابی آرای علامه عسكری در حوزه دانش‌های حدیثی است و پژوهش حاضر کوشیده است با رویکری روش شناختی به این مهم بپردازد.

شایان ذکر است که این مقاله از منظر یاد شده فاقد پیشینه‌ای مشابه در موضوع خود است و تنها کتاب منتشر شده در این باره نیز به لحاظ رویكرد و محتوا با

[١] استادیار دانشگاه تهران (پردیس قم). [email protected]

[٢] دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه قرآن و حدیث.

[٣]. همان، ش١١٧٦.