٣. و بإسناده عن عفان البصری، عن أبی عبد الله٧ قال: قال لی: أتدری لم سمی قم؟ قلت: الله و رسوله و أنت أعلم. قال: إنما سمی قم لان أهله یجتمعون مع قائم آل محمد
_ صلوات الله علیه _ و یقومون معه و یستقیمون علیه و ینصرونه.[١]

بررسی سند روایت

١) عفان البصری مجهول است.

٢) سند روایت منقطع و غریب است. انقطاع به خاطر آن است که سلسله سند
قبل از صحابی موجود نیست و غریب است؛ چون متن روایت تنها در بحار الانوار آمده
و وی نیز این روایت را چونان روایات قبلی از تاریخ قم گرفته است. این روایت در منابع
دیگر وارد نشده است، دلیل آن این بوده که برادر میانی شیخ صدوق این روایات
را تنها برای حسن بن محمد سائب اشعری قمی روایت کرده و وی راوی به شمار
نمی‌آمده است.

بررسی متن روایت

١) این روایت، چنان که در روایات قبلی هم بیان شد، با وجه تسمیه واقعی قم منافات دارد.

٢) توجه به علل و انگیزه جعل روایت علت وجود چنین روایاتی را می‌تواند به خوبی توجیه کند؛ روایاتی که اسناد آنها غریب است و متن آنها در هیچ یک از جوامع حدیثی متقدم و یا اصول مشهور و معتبر وارد نشده است؛ روایاتی که فقط در کتابی آمده است که حداقل دو قرن مفقود بوده[٢] و هیچ اطلاعی از آن در دست نبوده است؛ کتابی که حتی متن عربی روایات در آن نیست. چگونه می‌توان به این روایات اعتماد کرد، حال آن که می‌دانیم در روایات محل وقوع اکثر اخبار آخر الزمان و اتفاقات

. [٤٠١] هدایة المسترشدین، ص٤٠.

[١]. سوره اسراء، آیه١.