فلسفۀ تاریخ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٤ - آیا تاریخ علم است؟

آیا تاریخ علم است؟

آیا تاریخ علم است؟ میگوید تاریخ با خاص و جزئی سروکار دارد و علم با عام و کلی.

اساساً یک نوع گنگی در بحث خود مؤلف (ای. اچ. کار) هست. بحث خوبی است که آیا تاریخ علم است یا نه؟ و بعد ایراد به اینکه تاریخ علم است و بیان اینکه تاریخ علم نیست به همین جهت که تاریخ به جزئی و [امر] شخصی تعلق میگیرد و حال آنکه علم به کلی، و به عبارت دیگر علم یعنی کشف قوانین کلی درباره هر چیزی در صورتی که تاریخ، جزئی است چون مورخ فقط وقایع جزئی و شخصی را نقل میکند. این در واقع بحثِ این است که در گذشته اکثر مورخین نقل وقایع میکردند بدون اینکه تحلیلی از وقایع کرده و آنها را تحت یک ضابطه کلی و علمی درآورند. در دورههای بعد مثل [دوره] ابن خلدون و در دوره اروپا تاریخ را به صورت یک علم و یک فلسفه درآوردند، یعنی خواستند برای تاریخ ضوابطی بیان کنند. آیا این ممکن است یا نه؟ مؤلف در بیان خودش در یک حال حمله و گریزی است، مثل اشعریها و معتزلیها که هرکدام عقیدهای را انتخاب میکنند به دلیل اینکه عقیده مخالف را رد میکنند. این امر در خیلی موارد پیش میآید: دو عقیده است؛