مرکب اعتباری آن است که اگر ما شیئی را یک مرکب حساب میکنیم واقعاً ترکیبی میان افراد نیست، فقط اجتماع است، یعنی یک جا جمع شدن است نه بیش از این. درختهای یک باغ هرکدام فقط خودش برای خودش هست؛ یعنی وجود این درخت در اینجا هیچ اثری در وجود آن درخت دیگر ندارد، هرکدام مستقلًا از خاک و آب و هوا و نور استفاده میکنند، فقط یکجا جمع هستند.

گوسفندان یک گلّه نیز فقط با هم در یک جا جمع هستند، این آب خودش را میخورد و علف خودش را میچرد و آن آب خودش را میخورد و علف خودش را میچرد بدون اینکه روی یکدیگر اثر بگذارند. اینها را مرکب اعتباری میگوییم.

در باب جامعه انسانها این سؤال هست: آیا افراد انسان که یک جامعه را تشکیل میدهند به صورت یک مرکب واقعی در میآیند؟ یعنی جامعه یک مرکب واقعی است و افراد به منزله عناصری که بعد از ترکیب در ضمن مرکب هستند؟ یا نه، جامعه هیچ فرقی با اجتماع درختها و غیره ندارد، فقط زندگی در کنار یکدیگر است؟تصور ابتدایی هر انسانی قهراً اینجور خواهد بود که جامعه یک امر اعتباری است، یعنی انسان را بیشتر به عنوان یک پدیده طبیعی میبینند: یک عده موجوداتی انسان به دنیا میآیند ولی همانطور که گوسفندها نمیتوانند تنها زندگی کنند انسانها هم نمیتوانند تنها زندگی کنند، با هم زندگی میکنند. حداکثر، تقسیم کار صورت میگیرد، کارها را میان همدیگر تقسیم میکنند و دیگر بیش از این نیست.

نظریه دورکهیم

نظریه جدیدی پیدا شده است که در ابتدا خیلی عجیب به نظر میآید. این نظریه را به دورکهیم معروف نسبت میدهند و از او نقل میکنند. او گفته است که جامعه یک مرکب حقیقی است. (و حتی دیدم که به همین ترکیبهای شیمیایی و طبیعی مثال زده.) آنها که شما میبینید مستقل از همدیگرند تنها و جسمها هستند. انسان که به تنش انسان نیست، انسان به شخصیت خودش انسان است. بحث روی «من» انسانهاست نه روی «تن» انسانها. شک ندارد که اگر تن انسانها را در نظر بگیرید هرگز تن انسانها با همدیگر مثل اکسیژن و ئیدروژن که با هم ترکیب میشوند در جامعه ترکیب نمیشوند، ولی اگر «من» انسانها و روح انسانها را در نظر بگیرید مرکب است؛ یعنی