انتظار بشر از دين - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٢٧ - دو انتظار واقسام آن

دو. انتظار و اقسام آن

انتظار، گاهى به معناى احتياج و گاهى به معناى توقّع است. انتظار به معناى احتياج، پيش از دين و دين باورى است؛ ولى انتظار به معناى توقّع، پس از پذيرش دين است؛ يعنى انسان، پس از پذيرفتن دين، چه توقّعى از دين ميتواند داشته باشد؟ و دين كدام اميد و آرزوى اورا برآورده ميسازد؟

تفسير انتظار به معناى احتياج، اين است كه انسان نيازهايى دارد و دين در صدد تأمين آن نيازهاست.

انتظار صادق و كاذب

انتظار دو قسم دارد: انتظار صادق و حق و انتظار كاذب و باطل؛ همان گونه كه تشنگى بردوقسم است: تشنگى كاذب و صادق.

انتظار كاذب، به تعبير قرآن، اُمنيّه اى است كه شيطان آن را به انسان القا و او را با آن سرگرم ميكند: و لأُمنّينّهم ١ ولى انتظار صادق، انتظارى است كه با واقعيت وجودى انسان هماهنگ و سازگار است؛ مانند انتظار لقاى الهى كه در برخى ادعيه، خداوند را اين گونه مي خوانيم: ¦«غاية المُنى»¦؛ ٢ «يا غاية امال العارفين»¦ . ٣ همچنين مانند انتظار راهيابى به بهشت كه از انتظارات صادق انسان است كه در پرتو ايمان و عمل صالح حاصل مي شود؛ نه اين كه جزء اَماني خاص مسلمانان يا اهل كتاب باشد: وليس بأمانيّكم ولا أمانىّ أهل الكتاب. ٤

وجود انتظارات حق و باطل بشرى، انسان شناس ماهرى را ميطلبد تا اين