انتظار بشر از دين - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٠٦ - مغالطه ومعناى آن

فرمان و اراده، در دست ديگري است و اين جاست که شيطان، انسانيت انسان را دفن مي کند و نه اين که بميراند؛ به بيان ديگر، انسان را زنده به گور مي کند؛ وگرنه فطرت توحيدي هيچ کس نمي ميرد.

نشانه هاي نفوذ شيطان در عقل انسان

ائمه شيعه عليهم السّلام و پيشوايان الهي، نشانه هاي نفوذ شيطان در انسان را بيان کردند تا انسان با ديدن اين نشانه ها خود را بشناسد و در صدد اصلاح برآيد؛ نشانه هاي ياد شده عبارتند از:

١ ـ خودپسندي و عجب؛ علي عليه السّلام فرمود: ¦«إعجاب المرء بنفسه دليل علي ضعف عقله»¦؛ ١ انسان خود پسند، ضعيف العقل است و اگر کسي دچار خودپسندي شد، شيطان در عاقله او نفوذ کرده است. لذا، در تشخيص حق و باطل، مبتلا به سستي و ضعف علمي است.

٢ ـ پند ديگران و فراموشي خود؛ خداوند در قرآن به واعظان غيرمتّعظ

مي فرمايد: شما ديگران را نصيحت و آنان را به برّ و نيکي دعوت مي کنيد؛ اما خودتان را فراموش مي کنيد؛ مگر عاقل نيستيد: أتأمرون النّاس بالبرّ و تنسون أنفسکم و أنتم تتلون الکتاب أفلا تعقلون؛ ٢ يعني اگر قبح اين کار را نمي فهميد، معلوم مي شود از بُعد عقل نظري قاصريد و اگر از زشتي آن آگاهيد، ولي در عزم بر ترک چنين کار ناروايي ضعيفيد، معلوم مي شود از لحاظ عقل عملي ناتوانيد.

٣ ـ شادماني از تملّق انسان جاهل؛ علي عليه السّلام فرمود: ¦«ليس بعاقل من انزعج من قول الزور فيه و لا بحيکم من رضي بثناء الجاهل عليه»¦؛ ٣ کسي که از گفتار ناروا