انتظار بشر از دين - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٢١٣ - توسعه از نظر فقهي

و توزيع عادلانه داشته باشد.

تصحيح توسعه از جهت اخلاقي و فرهنگي

دين از جهت اخلاقي و فرهنگي، جامعه بشري را به گستره قسط و عدل دعوت کرده و از تعدّي و تجاوز به حقوق ديگران باز داشته است و از طرفي، او را به فراگيري علم و تعليم و تعلّم کاربردي و بهره برداري صحيح از آن توصيه نموده است؛ به طوري که هيچ امر اخلاقي يا علم ضروري يا سودمند نيست، مگر اين که دين فراگيري آن و عمل بر طبق آن را واجب يا مستحب دانسته است.

توسعه از نظر فقهي

در فقه اسلامي، هر آنچه که نياز جامعه انساني و بشري است و فراهم کردن آن سودمند است، گاهي واجب عيني و گاهي واجب کفايي است. به بيان ديگر، هر آنچه که در سعادت انسان سهم مؤثري دارد و جامعه انساني بدون آن به زندگي کامل سعادت مندانه راه نمي يابد، تأمين و تحصيل آن به نحو کفايي يا عيني، واجب است.

با توجّه به نکات ياد شده و تصحيح توسعه در تعاليم ديني، مي توان گفت که توسعه، فرايندي است که متضمّن رشد مداوم در ابزار و روابط مادي و معنوي و بنيان هاي اقتصادي ـ اجتماعي مي باشد و انسان در اين جريان، مي تواند به تعالي و کمال برسد. بر اساس اين تعريف، اوّلاً توسعه يک جريان پويا و مداوم است و ثانياً همه جانبه بوده، فقط اقتصادي نيست و ثالثاً هدفدار است که محور آن، انسان و تعالي و کمال اوست.

توسعه اقتصادي، به جنبه اقتصادي توسعه گفته مي شود و در تعريف آن گفته اند: توسعه اقتصادي، به وضعيتي از اقتصاد اطلاق مي شود که امکانات مادي،