انتظار بشر از دين - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٧٩ - پنجم اسلام و صلح جهانى
اما تصالح اديان الهي براي آن است که همه آن ها از نزد خداي يکتا عليم محض نازل شد و هرچه از ناحيه خاي حکيم نازل شد، از آسيب تنازع و اختلاف مصون است: أفلا يتدبّرون القران و لو کان منْ عنـْد غير الله لَوَجدوا فيه اختلافاً کثيراً.١ از اين رو، هيچ ديني، نه مبتلا به اختلاف دروني است و نه درگير با اختلاف بيروني با دين ديگر؛ زيرا همه از نزد خداي واحد حکيمند.
اما تصالح پيام آوران الهي، براي عصمت آنان از سهو و نسيان علمي و مصونيت آن ها از عصيان عملي است. از اين رو، سنّت دارج رسول سابق، تبشير به قدوم رسول لاحق است و سيرت رايج رسول لاحق تصديق اقدام نبي سابق است: و إذ قال عيسي ابن مريم يا بني إسرائيل إنّي رسول الله إليکم مصدّقاً لما بين يدي من التوراة و مبشّراً برسولٍ يأتي من بعدي اسـْمه أحمد.... ٢ استقرار چنين تصالحي مانع بروز هرگونه ظلم مارج است.
اما تصالح امّت هاي راستين انبيا، براي آن است که پيروي پيام آوران صفا و صلح مانع کژ راهه جفا و خصومت خواهد بود. از اين رو، قرآن کريم تمام
امّت هاي انبيا را به منزله امت واحد مي داند: يا أيها الرُسُل کلوا من الطيبات و اعملوا صالحاً إنّي بما تعملون عليم - وإنّ هذه أُمّتکم أُمّةً واحدةً و أنا ربّکم فاتّقونِ. ٣
اکنون مي توان با اتقان چنين مباني، صلاي صلح جهاني را از حنجره وحي الهي استماع نمود و با انصاتِ کامل به آن اصغا کرد: ... قولوا للناس حسناً... ٤؛ زيرا مقصود از «قول»، گفتار در قبال رفتار و نوشتار نيست؛ بلکه منظور از «قول»، آيينه نمايان گر تمام شؤون اجتماعي است؛ چنان که مقصود از «ناس»، صنف خاصِ از
١. سوره نساء، آيه ٨٢.
[٢] سوره صف، آيه ٦.
[٣] سوره مؤمنون، آيه ٥٢ ـ٥١.
[٤] سوره بقره، آيه ٨٣.