انتظار بشر از دين - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٢٠٨ - ششم اسلام و محيط زيست
نمودن هوا، کوي و برزن و اماکن عمومي تحذير و نهي کرده است و هم اگر چنين رخداد تلخي مشاهده شد، براي بر طرف کردن آن، ترغيب و امر نموده است. چنان امام صادق عليه السّلام فرمود: ¦«إنّ الله عزّ و جلّ إذا أنعم علي عبدٍ نعمةً أحبّ أن يري عليه أثرها، قيل: وکيف ذلک قال: ينظّف ثوبه ويطيب ريحه ويحسن دراه ويکنس أفنيته ...»؛ ١ يعني خداوند دوست دارد نعمتي که به بنده خود داد، اثر آن را ببيند. پرسيده شد: چگونه؟ فرمود: هر فردي جامه خود را نظيف، خود را خوش بو، خانه خود را نيکو و پيشگاه منزل خود را رُفت و رو کند.
امور ياد شده، حقوق و وظايف متقابل تمام شهروندان است. رسول گرامي اسلام صلي الله عليه و اله و سلّم چنين فرمود: ¦«من أماط عن طريق المسلمين ما يؤذيهم کتب الله له أجر قراءَة أربعماة اية کلّ حرفٍ حسنات»¦؛ ١ هر کس از راه مسلمانان، چيزي را که باعث آزار رهگذر است برطرف کند، خداوند اجر خواندن چهار صد آيه قرآن را در ديوان عمل او ثبت مي کند که ثواب قراءت هر حرف ده حسنه است. منظور از راه، خصوص مسير زميني نيست؛ بکله شامل معبر دريايي و پل ارتباطي هوايي نيز مي شود. نيز مقصود از چيزي که آزار مي کند، خصوص موانع عبوري نيست؛ بکله هرچيزي که مايه اذيت عابرين باشد و يکي از مزاياي سلامت يا نشاط را از بين مي برد (مانند بوي زباله، دود کارخانه) مشمول سخن نغز آن حضرت است و قداست رعايت اصول زيست محيطي، همسان حرمت تلاوت متن مقدس ديني است. از اين جا به قذارت مقابل آن پي برده، معلوم مي شود اگر دولت يا ملّتي عمداً به فضاي سبز و سالم و نشاط آور نينديشند و از آلايش آن دريغ نکنند و منطقه زرّين خدا داد طبيعت را آلوده نمايند يا در قبال آلوده کردن صاحبان کارگاه هاي سودجو، مُهر
١. بحارالانوار، ج ٧٦، ص ١٧٦ ـ١٧٥.
[٢] همان، ج ٧٥، ص ٥٠.