مباحثي از اصول فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٤٠ - آيا خوبيها و بديها براى عقل قابل دستيابى است؟

انكار حسن و قبح عقلى از چه طريق مى توان گفت اطاعت از دستورات شارع واجب است ؟ !

آيا اثبات وجوب اطاعت , از طريق شرع است ؟ كه در اين صورت محتاج به امرى ديگر است , كه خود آن امر نيز زير سؤال فوق قرار مى گيرد , و الى غير النهايه سؤال تكرار مى گردد !

در حاليكه طبق نظريه عدليه كاملا توجيه منطقى وجود دارد . زيرا بر اين مبنا پس از صدور اوامر و نواهى از ناحيه شرع مقدس , حكم عقل در پى آن قرار مى گيرد . بخاطر آنكه به نظر آنان اطاعت خداى متعال از چيزهائى است كه عقل مستقلا حكم به حسن آن نموده و ترك آن را قبيح مى داند . و انگهى بطور كلى اثبات شريعت , در اصل , متوقف بر سنجش ها و ادراكات عقلانى است و اگر اين معيارها و ادراكات متزلزل گردد , پايه اصلى اثبات شريعت لرزان خواهد شد .

آيا خوبيها و بديها براى عقل قابل دستيابى است ؟ گفتيم كه پس از گذشت از محور اول , يعنى اثبات اينكه اعمال و افعال بشر داراى ارزشهاى ذاتى هستند و بدون صدور حكم از ناحيه شارع , به آن ارزشها متصف مى باشند , محور و نزاع ديگرى نيز وجود دارد مبنى بر اينكه بر فرض قبول اينگونه ارزشها , آيا عقل چنين توانى را دارد كه به آنها واصل شود ؟ , يا آنكه آن ارزشها چنين نيستند كه قابل دستيابى عقل باشند , بلكه بايستى آنها را شرع مقدس معرفى نمايد ؟ . اين نزاع , نزاعى است كه اصوليين با اخباريين دارند ولى همانطور كه قبلا هم گفتيم , با روشن شدن مطالب در مبحث نخستين كه محور