حج در آینه عرفان - حسین انصاریان - الصفحة ١٠٩ - دورنمايي از حقيقت عبادات
واجب مي باشد.
انجام اين قبيل عبادات كه در تزكيه نفوس و برگرداندن آن ها از مقتضيات طبع و بدي و ستم و مايل گشتن نفوس به خداوند متعال و آراسته شدن به اخلاق حضرتش تأثير كامل دارد، شايسته است كه برترين انواع عبادت باشد.
ندانستن حكمت و مصلحت، خصوصيات خواسته شده در برخي از عبادات، از حيث كميت و كيفيت، براي بعضي از مردم باعث تعجب و حيرت گشته و علت آن همانا ندانستن حقايق رازهاي تعبدات و انوار مكنونه در مجاهدات است.
هر عملي كه بايد به قصد قربت انجام گيرد، هر اندازه كه دور از تصرفات عقلي باشد ـ خصوصاً اگر انسي به آن عمل نباشد و كلفت و مشقتي نيز در بر داشته باشد ـ حصول مقام بندگي و تعبد به آن عالي تر و ارزنده تر است و به انجام اين گونه عبادات است كه جان آدمي در برابر حضرت حق تعالي قرار مي گيرد و در دو جهان به راهي كه پايدار است، رهنمون مي شود.
چه عالي و شيرين است كه انسان در برابر صدور تمام فرامين مولا ـ كه سرچشمه در علم و عدل و حكمت او دارد و چيزي جز جلب منفعت براي انسان و دفع ضرر از او در بر ندارد ـ تسليم باشد و آن فرامين، محض خاطر آن عزيز انجام گيرد و در درون و برون و ظاهر و باطن آدمي نسبت به آن فرامين هيچ چون و چرايي وجود نداشته باشد كه چون و چرا كار متكبران و دوري از اجراي قوانين حق، راه مفسدان است.