حج در آینه عرفان - حسین انصاریان - الصفحة ١٠٦ - دورنمايي از حقيقت عبادات

و صفات عاليه و فضائل كم نظير و بلندي كه نفس انساني در آن مرحله از صفا و تجرد خواهان است بر او فرود مي آيد.

بدين جهت عباداتي كه به منزله نردبان ترقي و راه وصول به اين كمال است تشريع شده است.

پاره اي از آن ها انفاق مال و بخشيدن مال است كه باعث انقطاع انسان از آزمندي به دنياست، مانند زكات و خمس و صدقات. اين انقطاع همان علت غايي تشريع انفاق است كه به اصطلاح دانشمندان، «غرض از تشريع» ناميده مي شود، اگر چه بهره بردن پاره اي از مردم نيز بر آن مترتب است.

بعضي از آن ها خودداري و اجتناب از شهوات و لذات است مانند روزه; و پاره اي از آن ها به منظور پرداختن دل به ياد خداوند متعال و توجه آن به سوي او توأم با حركات خاص گوناگون جسمي است مانند نماز.

و معرفت حاصله از فكر و نور خلقت، يا معرفتي كه از به كاربردن قواعد منطقي حاصل مي گردد، در حصول آنچه گفته شد، از دوستي و انس با خداوند كافي نيست و اگر به اين ها توجه و انس به خداوند و دوستي او حاصل شود، سست بوده و پايدار نمي باشد.

اما آثار كامل و شايسته اي كه در نفس از مداومت و پيوستگي بر آن اعمال حاصل مي شود ثابت و استوار خواهد بود، چه همانا ميان نفس و بدن ارتباطي است و فعل و انفعالات آن ها در يكديگر مؤثر واقع مي شود.

آيا هنگامي كه عضوي را جراحتي برسد روان آدمي از جراحت متألم نمي شود ؟ و بالعكس در مواقع هيجانات روحي و اضطراب هاي