فرهنگ قرآن - امامی، عبدالنبی - الصفحة ٨١ - ٥ ب- در تربیت، راه و رسم آموزش دادن فضایل اخلاقی را از قرآن عبرت میگیریم
و ثانیا: توجّه داشتن به مسایل و مشکلاتی است که والدین، به خصوص مادر، برای پرورش جسم و بدن فرزند در دوران اوّلیه زندگی متحمّل شدهاند؛
و ثالثا: لازمه احسان به والدین و سایر مستحقان احسان نیز اعتقاد کامل به توحید الهی و عبادت و پرستش او جلّ جلاله و توجّه داشتن است به اینکه احدی را در عبادت و پرستش برای او شریک قرار ندهد. ٤. ب- تنذیر و تبشیر تعلیلی است برای اجرای امر در فحوای وعظ و تذکّر
در صدر اولین آیه مکّی، برای انجام احسان غیر مقید در قوله تعالی:
«إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ» امر مؤکد از جانب
خدای تعالی به احسان و اموری دیگر شده و در ذیل، آیه به فحوای وعظ و تذکّر
پایان گرفته است: «یَعِظُکُمْ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ»، [١] و در آیات
مدنی هم آنجا که احسان برای موضوع جزئی یا شخصی بیان شده، مخالفت و سرپیچی
از آن به تنذیر، و موافقت و انجام آن به تبشیر، ختم شده است؛ قوله تعالی:
«وَ
أَداءٌ إِلَیْهِ بِإِحْسانٍ ذلِکَ تَخْفِیفٌ مِنْ رَبِّکُمْ وَ رَحْمَةٌ
فَمَنِ اعْتَدی بَعْدَ ذلِکَ فَلَهُ عَذابٌ أَلِیمٌ.»، [٢] «تِلْکَ حُدُودُ
اللَّهِ فَلا تَعْتَدُوها وَ مَنْ یَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِکَ
هُمُ الظَّالِمُونَ.»، [٣] «وَ الَّذِینَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ رَضِیَ
اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی
تَحْتَهَا الْأَنْهارُ خالِدِینَ فِیها أَبَداً ذلِکَ الْفَوْزُ
الْعَظِیمُ.» [٤]
از این تعلیل برمیآید که برای اجرای امر و دستوری که
در فحوای وعظ و ارشاد است، لازم است کیفر مخالفت در برابر عدم اجرای آن و
نیز پاداش موافقت و عمل به دستور و اجرای آن، اعلام، و همراه دستور بیان
شود.
در آموزش فضایل اخلاقی اصول نهگانه زیر برای به فعلیت در آمدن فضیلت اخلاقی مورد نظر ضروری است:
[١]. نحل/ ٩٠: مکّی.
[٢]. بقره/ ١٧٨: مدنی.
[٣]. همان/ ٢٢٩: مدنی.
[٤]. توبه/ ١٠٠: مدنی.