فرهنگ قرآن - امامی، عبد‌النبی - الصفحة ٧٧ - ٣ ب- بیان پاداش احسان

«قالَ رَبِّ أَوْزِعْنِی أَنْ أَشْکُرَ نِعْمَتَکَ الَّتِی أَنْعَمْتَ عَلَیَّ وَ عَلی والِدَیَّ»، [١] «فَمَنْ عُفِیَ لَهُ مِنْ أَخِیهِ شَیْ‌ءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَداءٌ إِلَیْهِ بِإِحْسانٍ ذلِکَ تَخْفِیفٌ مِنْ رَبِّکُمْ وَ رَحْمَةٌ.» [٢] ٨. ٢. ب- معنای هشتم احسان‌

احسان در این معنا، بخشش آمیخته به عدالت است. این معنا، در روابط زوج و زوجه به هنگام طلاق سوّم رخ می‌دهد: «أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسانٍ.» [٣] این معنا بدان جهت است که:
١. اموالی را که زوج به عنوان مهریه و هدیه به زوجه‌اش پرداخته است، نباید به هنگام طلاق سوم از او بگیرد: «وَ لا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئاً.» [٤]
٢. این حکم از حدود الهی است و نباید از آن تخلّف شود: «تِلْکَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَعْتَدُوها.» [٥]
٣. کسی که از حدود الهی تعدّی کند، ظالم است: «وَ مَنْ یَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ.» [٦]

٩. ٢. ب- معنای نهم احسان‌

احسان در این معنا، تبعیت نیکو از برخی پیشگامان مهاجر و انصار است:
«وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرِینَ وَ الْأَنْصارِ وَ الَّذِینَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ.»

٣. ب- بیان پاداش احسان‌

نکته آخر، بحث بیان پاداش احسان است. با توجّه به آیات ذکر شده می‌توان گفت:
١. پاداش احسان چیزی به‌جز احسان نیست: «هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ» [٧]
٢. اگر احسان به صورت تبعیّت نیکو از بعضی پیشگامان مهاجر و انصار باشد، پاداش آن هم خشنودی دوجانبه بین بنده و خالق است: «رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا

---

[١]. احقاف/ ١٥.
[٢]. بقره/ ١٧٨.
[٣]. همان/ ٢٣٩.
[٤]. همان/ ٢٢٩.
[٥]. همان.
[٦]. همان.
[٧]. رحمن/ ٦٠.