١. وَ إِنْ یُرِیدُوا أَنْ یَخْدَعُوکَ فَإِنَّ حَسْبَکَ اللَّهُ هُوَ الَّذِی أَیَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنِینَ. [٢]
٢. یا أَیُّهَا النَّبِیُّ حَسْبُکَ اللَّهُ وَ مَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ. [٣]
٣. مَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِکُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدْراً. [٤]
٤. فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ. [٥]

٢. ب- تدبّر در الفاظ و مفردات آیات حسب، توکّل و تفویض‌

١. ٢. ب- خدایی که خالق آسمان‌ها و زمین است، مرا کافی بوده و اهل توکّل، بر او توکّل می‌کنند:

خداوند متعال در آیه ٣٨ سوره زمر، با استدلال مبتنی بر توحید الهی که برخاسته از ندای فطرت هر انسانی حتّی مشرکین است، سخن می‌گوید و در ذیل آیه، صراحت امری را که تمام هستی، بر آن گواهی می‌دهد، خطاب به پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم چنین بیان می‌دارد: به آنان بگو، آن چیز غیر خدایی را که شما آن را می‌خوانید، آیا درباره‌اش اندیشیده‌اید که اگر خدا ضرری را نسبت به من اراده کند، آیا او می‌تواند آن را دفع کند؟
و یا اگر رحمتی را برای من بخواهد، آیا او (غیر خدا) قادر است که آن رحمت را از من باز دارد؟: «قُلْ أَ فَرَأَیْتُمْ ما تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ أَرادَنِیَ اللَّهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ کاشِفاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرادَنِی بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِکاتُ رَحْمَتِهِ»، (ای محمّد! به آنان) بگو، خدا مرا کافی بوده و اهل توکّل، بر او توکّل می‌کنند: «قُلْ حَسْبِیَ اللَّهُ عَلَیْهِ یَتَوَکَّلُ الْمُتَوَکِّلُونَ.»

٢. ٢. ب- به زودی آنچه بر شما (مشرکان درباره نجات از آتش) می‌گویم، به خاطر می‌آورید، و من امرم را به خدا تفویض می‌کنم.

البتّه، خدا نسبت به بندگان بسیار

[١]. مؤمن/ ٤٤: مکّی، ترتیب نزول: ٦٠، ترتیب مصحف: ٤٠.
[٢]. انفال/ ٦٢: مدنی، ترتیب نزول: ٨٨، ترتیب مصحف: ٦٢.
[٣]. انفال/ ٦٤: همان.
[٤]. طلاق/ ٣: مدنی، ترتیب نزول: ٩٩، ترتیب مصحف: ٦٥.
[٥]. توبه/ ١٢٩: مدنی، ترتیب نزول: ١١٣، ترتیب مصحف: ٩.