چهارم- خوبی مسیئ را در ازای بدی او قرار دادن، و بدی او را به واسطه خوبی‌اش دفع کردن. در تفسیر نور الثقلین، جلد سوم، صفحه ٥٥١، در حدیث ١١١، به نقل از کتاب کافی، و به روایت ابن محبوب، از امام صادق علیه السّلام، بعد از مقدمه حدیث، چنین می‌خوانیم: نعیم بن دجاجه اسدی که بر اثر خطایی، امیر المؤمنین، علی علیه السّلام به احضار و تنبیه او امر فرموده بود، به امیر المؤمنین علیه السّلام گفت: به خدا سوگند که بودن با تو ذلّت‌آور، و جدایی از تو کفر است. پس همین که حضرت این سخن را شنید، فرمود: تو را مورد عفو قرار دادیم؛ زیرا خدای عزّ و جلّ می‌فرماید: «ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ السَّیِّئَةَ»، امّا این سخن که بودن با تو ذلّت‌آور است، سخن بدی است که تو آن را کسب کردی، و این سخن که جدایی از تو کفر است، سخن خوبی است که تو آن را کسب کردی، پس آن بدی به واسطه این خوبی دفع شده و از دو امر بدی و خوبی چیزی نمی‌ماند (اصل حدیث و شرح آن در همین فصل، در بحث: «حسن سلوک در تفاسیر روایی» گذشت). ط- معنا و مفهوم نهم احسن‌

اشاره

یکی از معانی و مفاهیم احسن، فی قوله تعالی: «وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعا إِلَی اللَّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ قالَ إِنَّنِی مِنَ الْمُسْلِمِینَ»، [١] می‌باشد، و آن، در معرفی بهترین قول است؛ یعنی بهترین قول از آن کسی است که دعوت او به‌سوی خدای تعالی بوده و عملش صالح است و گفته او این می‌باشد که: البتّه، من از مسلمانانم.

دعوت الی اللّه و قول احسن‌

دعوت از روی ایمان و خلوص و مبرای از شرک و براساس بینش و بصیرت، به سوی توحید خدای تعالی، قول احسن است؛ زیرا قرآن کریم در آیه ١٠٨ سوره یوسف می‌فرماید: «قُلْ هذِهِ سَبِیلِی أَدْعُوا إِلَی اللَّهِ عَلی بَصِیرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِی وَ سُبْحانَ اللَّهِ وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِکِینَ.»: بگو این راه من است که من و پیروانم با بصیرت کامل مردم را به‌سوی خدای تعالی دعوت کنیم، و خدای متعال منزه است، و من از مشرکان نیستم.

[١]. فصّلت/ ٣٣.