یکی از معانی و مفاهیم استقامت، ثبات در استمرار درخواست هدایت به صراط مستقیم از خدای متعال است: «لِمَنْ شاءَ مِنْکُمْ أَنْ یَسْتَقِیمَ»، [١] «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِیمَ»، [٢] «فَهَدَی اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ وَ اللَّهُ یَهْدِی مَنْ یَشاءُ إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ»، [٣] «وَ اللَّهُ یَدْعُوا إِلی دارِ السَّلامِ وَ یَهْدِی مَنْ یَشاءُ إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ»، [٤] «لَقَدْ أَنْزَلْنا آیاتٍ مُبَیِّناتٍ وَ اللَّهُ یَهْدِی مَنْ یَشاءُ إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ.» [٥]

ب- تدبّر در آیات استقامت به ترتیب نزول آن‌

اشاره

واژه استقامت در مجموع نه آیه در قرآن کریم آمده است که در هشت سوره با الفاظ پنجگانه: «یَسْتَقِیمَ»، یک بار، «اسْتَقامُوا»*، چهار بار، «فَاسْتَقِیما»، یک بار، «اسْتَقِمْ» دو بار، و «فَاسْتَقِیمُوا»*، دو بار، ذکر شده است. الفاظ مذکور در هفت سوره از سوره‌های مکّی، و در یک سوره از سوره‌های مدنی آمده است. در اینجا ابتدا آیات را به ترتیب نزول تنظیم، و پس از آن، آنها را مورد بررسی و تدبّر قرار می‌دهیم.

١. ب- تنظیم آیات استقامت به ترتیب نزول آن‌

١. ١. ب- آیاتی که نزول آنها در مکّه واقع شده است. [٦]

١. لِمَنْ شاءَ مِنْکُمْ أَنْ یَسْتَقِیمَ. [٧]
٢. وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَی الطَّرِیقَةِ لَأَسْقَیْناهُمْ ماءً غَدَقاً. [٨]
٣. قالَ قَدْ أُجِیبَتْ دَعْوَتُکُما فَاسْتَقِیما وَ لا تَتَّبِعانِّ سَبِیلَ الَّذِینَ لا یَعْلَمُونَ. [٩]
٤. فَاسْتَقِمْ کَما أُمِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ وَ لا تَطْغَوْا إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ. [١٠]
٥. قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ یُوحی إِلَیَّ أَنَّما إِلهُکُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَاسْتَقِیمُوا إِلَیْهِ وَ اسْتَغْفِرُوهُ وَ وَیْلٌ لِلْمُشْرِکِینَ. [١١]

[١]. تکویر/ ٢٨.
[٢]. فاتحة الکتاب/ ٦.
[٣]. بقره/ ٢١٣.
[٤]. یونس/ ٢٥.
[٥]. نور/ ٤٦.
[٦]. توبه/ ٧.
[٧]. تکویر/ ٢٨: مکّی.
[٨]. جن/ ١٦: مکّی.
[٩]. یونس/ ٨٩: مکّی.
[١٠]. هود/ ١١٢: مکّی.
[١١]. فصّلت/ ٦: مکّی.