حقیقی داشته باشد و هم مکتوب گردد. لذا خدای متعال با تأکید می‌فرماید: «کَلَّا إِنَّ کِتابَ الفُجَّارِ لَفِی سِجِّینٍ.» [١]، «کَلَّا إِنَّ کِتابَ الْأَبْرارِ لَفِی عِلِّیِّینَ.» [٢] ٣. تذکّر و یادآوری غایت:

برای آنکه غایت و عاقبت کار همواره در نظر باشد، باید مجددا آن را تذکّر داده و یادآوری نمود. تا این تجدید یادآوری، سعی و کوشش را در جهت وصول به غایت نیرو داده و آن را روحی تازه بخشد و برای ادامه و استمرار آن، محرّکی غنیّ باشد. از این‌رو خدای متعال بعد از بیان این غایت در سوره انفطار، آن را مجددا در سوره مطففین یادآوری فرمود: «إِنَّ الْأَبْرارَ لَفِی نَعِیمٍ.» [٣]

٤. راهنمایی نسبت به راستای حرکت به سوی غایت:

در جریان تربیت، باید نسبت به جهت و سمت حرکت به سوی غایت و عاقبت راهنمایی صورت گیرد. بنابراین، استماع دستور برای نیل به غایت و عمل به دستورات و اوامر ارائه شده و سرانجام تقاضا و درخواست متعادل داشتن، در یافتن جهت‌گیری مناسب حرکت برای نیل به غایت و عاقبت کار، لازم الاجراء است. لذا خداوند متعال به زبان مؤمنان می‌فرماید:
«رَبَّنا إِنَّنا سَمِعْنا مُنادِیاً یُنادِی لِلْإِیمانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّکُمْ فَآمَنَّا رَبَّنا فَاغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ کَفِّرْ عَنَّا سَیِّئاتِنا وَ تَوَفَّنا مَعَ الْأَبْرارِ.» [٤]

٥. تبیین غایت اصلی از غایت مشابه:

بعد از راهنمایی نسبت به راستای حرکت به سوی مطلوب، لازم است غایت مشابه از غایت اصلی، مشخص و متمایز گردد؛ زیرا محتمل است تشعشعاتی از کمال مطلوب پرتوافشانی کند و سالک طریق هم آن تشعشعات را غایت اصلی پندارد. لذا می‌فرماید: «لکِنِ الَّذِینَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِینَ فِیها نُزُلًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَیْرٌ لِلْأَبْرارِ.» [٥]

٦. وصول به غایت و حصول نتیجه:

سرانجام با رعایت اصول پنجگانه فوق، کمال مطلوب و وصول به غایت اصلی محقّق خواهد شد. از علایم تحقّق آن، برخورداری

[١]. مطففین/ ٧.
[٢]. همان/ ١٨.
[٣]. همان/ ٢٢: مکّی، ترتیب نزول: ٨٦.
[٤]. آل عمران/ ١٩٣: مدنی، ترتیب نزول: ٨٩.
[٥]. همان/ ١٩٨.