فرهنگ قرآن - امامی، عبد‌النبی - الصفحة ٢٥٣ - ١ الف- معنا و مفهوم اوّل ایثار

«کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ وَ لِیَتَذَکَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ.» [٢]
پیش از این، مشتقات ایثار در آیات شش‌گانه، به صورت فعل ماضی و مضارع ذکر شد و سپس شرح لغوی، تفسیری و روایی آن گذشت. اینجا نیز معنا و مفهوم متنوع و نسبی ایثار را به ترتیب آیات مصحف بررسی کرده و پس از آن هم معیارهای ایثار را به ترتیب آیات نزولی تدبّر می‌نماییم.

یکی از معانی و مفاهیم ایثار، ایثار خدای تعالی نسبت به بنده‌اش، یوسف علیه السّلام، است: «قالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ آثَرَکَ اللَّهُ عَلَیْنا وَ إِنْ کُنَّا لَخاطِئِینَ.» [٣]
حال این سؤال مطرح است که ایثار خدای متعال نسبت به بنده‌اش یوسف علیه السّلام بر برادرانش در چه بوده است؟ پاسخ این سؤال را در آیه ٨٧ سوره انعام می‌یابیم که ایثار خدای متعال نسبت به بنده‌اش، یوسف علیه السّلام، برگزیدن او به پیامبری و هدایتش به راه مستقیم بوده است: «وَ مِنْ آبائِهِمْ وَ ذُرِّیَّاتِهِمْ وَ إِخْوانِهِمْ وَ اجْتَبَیْناهُمْ وَ هَدَیْناهُمْ إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ»، [٤] و این‌که وجود چه صفاتی در یوسف علیه السّلام زمینه این گزینش را فراهم آورده است؟ از آیه ٢٤ سوره سجده درمی‌یابیم که صبر و یقین به عنوان دو عامل اساسی، زمینه‌ساز ایثار خدای متعال نسبت به بندگان صالح‌اند: «وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا وَ کانُوا بِآیاتِنا یُوقِنُونَ.» [٥]