فرهنگ قرآن - امامی، عبد‌النبی - الصفحة ٦٩٢ - ب- معنا و مفهوم دوم خشوع

در چهره و صورت است: «وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ خاشِعَةٌ»، [١] و لذا در این تحقیق، با استعانت از الطاف خدای سبحان و با استفاده از آیات قرآن کریم، تجلیات خشوع را زیر عنوان:
«معانی و مفاهیم خشوع» تدبّر می‌نماییم. معانی و مفاهیم خشوع به ترتیب آیات مصحف‌

الف- معنا و مفهوم اول خشوع‌

اشاره

یکی از معانی و مفاهیم خشوع، طاعت و فرمانبرداری مؤمنین اهل کتاب از اوامر وحی در کتب تورات، انجیل و قرآن کریم، در حال خوف باطنی توأم با فروتنی و تواضع جسمانی برای خدای تعالی است: «وَ إِنَّ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ لَمَنْ یُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْکُمْ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْهِمْ خاشِعِینَ لِلَّهِ لا یَشْتَرُونَ بِآیاتِ اللَّهِ ثَمَناً قَلِیلًا أُولئِکَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ إِنَّ اللَّهَ سَرِیعُ الْحِسابِ.» [٢]

همه اهل کتاب یکسان نیستند

قوله تعالی: «لَیْسُوا سَواءً مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ أُمَّةٌ قائِمَةٌ یَتْلُونَ آیاتِ اللَّهِ آناءَ اللَّیْلِ وَ هُمْ یَسْجُدُونَ. یُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یُسارِعُونَ فِی الْخَیْراتِ وَ أُولئِکَ مِنَ الصَّالِحِینَ.»؛ [٣] یعنی از اهل کتاب باهم یکسان نیستند؛ (در بین آنان) امتی هستند که قیام کرده و در دل شب، درحالی‌که آیات خدای تعالی را تلاوت می‌نمایند، سجده می‌کنند؛ به خدای تعالی و به روز قیامت ایمان می‌آورند و امر به معروف کرده و نهی از منکر می‌نمایند، و در کارها و امور خیر، بر دیگران پیشی می‌گیرند، و آنان از صالحانند.

ب- معنا و مفهوم دوم خشوع‌

یکی از معانی و مفاهیم خشوع، استمرار در افزایش وجدان تذلّل قلبی علما و دانشمندان در برابر عظمت قرآن کریم است، و در حال گریه، به خاک افتادن و چهره بر

---

[١]. غاشیه/ ٢.
[٢]. آل عمران/ ١٩٩.
[٣]. آل عمران/ ١١٤.