وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً»؛ [١] همین‌طور نهی از شرک به پروردگار، قوله عزّ و جلّ: «أَلَّا تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً»، [٢] و نیز نهی از عبادت غیر اللّه، قوله سبحانه: «لا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً»، [٣] وجود دارد، و در آیه‌ای که مخاطب آن مفعول است، ضمیر متکلّم که اشاره به اللّه (خدای یکتا) یا اشاره به رب (پروردگار یکتا) دارد، در آیه بیان شده.
قوله عزّ اسمه: «وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ إِحْساناً.» [٤]
و در آخرین آیه از سری آیات مقید به احسان به والدین قبل از بیان: «وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً»،* هم امر به عبادت اللّه و هم نهی از شرک به او شده است، قوله جلّ و علا:
«وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لا تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً.» [٥] ٤. ٤. ب- یک وجه کلی در کیفیت بیان آیات غیر مقید مکّی و مدنی‌

در ذیل آیات غیر مقید، برای تحقّق احسان به‌طور کلی، به وعظ و تذکّر، و برای مخالفت کردن به منظور عدم تحقّق موضوع جزئی و یا شخصی احسان، به انذار، و برای موافقت نمودن به جهت محقق شدن موضوع احسان، به تبشیر ختم شده است.؛ چنان‌که برای تحقّق احسان به‌طور کلی، قوله تعالی: «... یَعِظُکُمْ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ»، [٦] و برای مخالفت کردن به منظور عدم تحقق موضوع جزئی احسان به قوله عزّ و جلّ: «فَمَنِ اعْتَدی بَعْدَ ذلِکَ فَلَهُ عَذابٌ أَلِیمٌ»، [٧] و برای مخالفت نمودن به منظور عدم تحقق موضوع شخصی احسان به قوله سبحانه: «.. فَلا تَعْتَدُوها وَ مَنْ یَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»، [٨] و برای موافقت نمودن به جهت محقق شدن موضوع احسان به قوله عزّ اسمه: «... وَ الَّذِینَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی تَحْتَهَا الْأَنْهارُ خالِدِینَ فِیها أَبَداً ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ.»، [٩] ختم شده است.

[١]. اسراء/ ٢٣: مکّی.
[٢]. انعام/ ١٥١: مدنی.
[٣]. بقره/ ٨٣: مدنی.
[٤]. احقاف/ ١٥: مدنی؛ در این سوره تنها این آیه مدنی است.
[٥]. نساء/ ٣٦: مدنی.
[٦]. نحل/ ٩٠: مکّی.
[٧]. بقره/ ١٧٨: مدنی.
[٨]. همان/ ٢٢٩: مدنی.
[٩]. توبه/ ١٠٠: مدنی.