فرهنگ قرآن - امامی، عبدالنبی - الصفحة ١٤٤ - شرح صدر چیست؟ و علامت آن کدام است؟
در تحقیقی که در معنای استقامت انجام شد، ارتباط تطبیقی استقامت و «صراط
مستقیم» حاصل میگردد. لذا با استناد به آیات ١٢٥، ١٢٦، ١٥١، ١٥٢، ١٥٣
سوره مبارکه انعام به تحقیق درباره مفهوم صراط مستقیم میپردازیم تا معنای
استقامت بیشتر مفهوم گردد:
قوله تعالی: «فَمَنْ یُرِدِ اللَّهُ أَنْ
یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ»؛ [١٤] یعنی هرکه را خدای متعال
اراده هدایت او کند، سینه او را برای قبول اسلام گشاده مینماید.
و قوله تعالی: «وَ هذا صِراطُ رَبِّکَ مُسْتَقِیماً.» [١٥]: و این راه مستقیم پروردگار تو است.
بنابراین مفهوم صراط مستقیم، شرح صدر پیدا نمودن برای قبول اسلام است.
هنگامی که آیه: «أَ لَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ» [١٦]: آیا سینه تو را
(ای پیامبر!) وسیع و گشاده نساختیم، نازل شد، از پیامبر صلّی اللّه علیه و
آله سؤال کردند، شرح صدر چیست؟ پیامبر صلّی اللّه علیه و آله فرمود:
«نور
یقذفه اللّه فی قلب من یشاء، فینشرح له صدره و ینفسخ.»: نوری است که خدای
متعال در دل هرکس که بخواهد افکنده و در پرتو آن، سینه او وسیع و گشاده
میشود (دارای آن چنان روح بزرگی میگردد که برای پذیرش هر مسئله و
واقعهای، هرچند در کیفیت، عجیب، و در کمیت، بزرگ و عظیم باشد، آمادگی
مییابد).
و نیز از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله سؤال شد که داشتن شرح
صدر، آیا علامت و نشانهای هم دارد که با آن شناخته شود؟ آن حضرت فرمود:
«نعم، الانابة الی دار الخلود، و التجافی عن دار الغرور، و الاستعداد للموت
قبل نزول الموت.»: آری، توجّه داشتن به سرای جاویدان (آخرت)، و مهیای رها
شدن از سرای فریب (دنیا)، و با عمل صالح و ایمان آماده مرگ بودن، پیش از
اینکه فرا رسد. [١٧]
. المیزان، ج ١١، ص ٤٧.
[١٤]. انعام/ ١٢٥.
[١٥]. انعام/ ١٢٦.
[١٦]. انشراح/ ١.
[١٧]. مجمع البیان، ج ٤، ص ٣٦٣.