قرآن و آخرين پيامبر - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٩ - ١٠- سرعت تأثير در افكار مردم بيدار

اما پيشرفت سريع اسلام چيزى نيست كه بر كسى مخفى باشد، و جالب اينكه پيدايش آئينى از يك سرزمين عقب مانده نيمه وحشى، با توجه به وسائل كند ارتباطى آن روز، و نفوذ عميق و گسترده آن در سراسر جهان متمدن هنوز به صورت يك معما براى مورّخان بزرگ غربى باقى مانده است.

نويسندگان كتاب «تمدّن غرب و مبانى آن در شرق» كه سه تن از دانشمندان معروف آمريكائى هستند هنگاميكه به فصل مربوط به «پيدايش و گسترش اسلام» مى‌رسند صريحاً اعتراف مى‌كنند: «با تمام كوششهائى كه براى شناخت پيشرفت سريع اسلام در جهان شده، تا آنجا كه در مدتى كمتر از يك قرن توانست بر قسمت عمده جهان متمدن آن روز سايه بيفكند، و على‌رغم تفسيرها و تجزيه و تحليلهائى كه در اين قسمت از تاريخ به عمل آمده هنوز اين مسئله به صورت معمائى باقى است!

كتابى كه دانشمند اروپائى و اكسياواگليرى تحت عنوان و «پيشرفت سريع اسلام» نگاشته شاهد ديگرى براى توجه عميق مورخان و جامعه‌شناسان غرب به امتياز سرعت تأثير آئين محمد (ص) در محيط خود و در جهان آن روز و سپس در دنياى امروز است.

مخصوصاً مطالعه اين قسمت از تاريخ اسلام را بايد با توجه به وضع مردم حجاز، و فقدان سواد، وجود تعصبهاى كشنده و لجاجت شديد كه از خصايص اقوام نادان و عقب افتاده است، انجام داد.

بايد توجه داشت كه شانس پيشرفت يك انقلاب اصلاحى در چهارچوب وحدت فكرى و عقيدتى و اجتماعى در ميان چنين مردمى بسيار كم است زيرا: