قرآن و آخرين پيامبر - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٠ - تسخير خورشيد و ماه

مى‌باشد. [١] (با توجه به اينكه اثر جاذبه به نسبت معكوس «مجذور فاصله» زياد مى‌گردد).

ولى بديهى است در مواقعى كه ماه و خورشيد در يك سمت قرار مى‌گيرند (مانند اواخر ماه و اوائل ماه) اثر جاذبه هر دو به يكديگر ضميمه شده، جزر و مد به صورت قويتر روى ميدهد.

٣- اثر جزر و مد در درياهاى آزاد آشكار مى‌گردد. منظور از درياهاى آزاد تمام درياها و خليج‌هائى است كه به يكى از اقيانوسهاى عظيم ارتباط وسيعى دارد. اما درياهاى نيمه بسته، مانند درياى سياه، و حتى درياى مديترانه كه تنها با يك راه باريك به اوقيانوسها اتصال پيدا مى‌كنند اثر جزر و مد در آنها كمتر ظاهر مى‌شود.

اكنون ببينيم اين پديده جاذبه ماه كه يك نيروى ديناميكى عظيم به شمار ميرود چه خدماتى مى‌تواند انجام دهد؟.

نخستين فايده جزر و مد آبيارى بسيارى از سواحل درياها و اقيانوسهاست. به اين ترتيب كه: در تمام نقاطى كه رودخانه‌هاى آب شيرين به دريا مى‌ريزند، بر اثر همين جزر و مد در هر شبانه روز دو بار آب اين رودخانه‌ها تا شعاع وسيعى چندين متر بالا مى‌آيند، زيرا مد آب دريا، آبهاى رودخانه را عقب مى‌راند، و به همان نسبت آب در سطح وسيعى روى هم متراكم مى‌گردد، و بر زمينهاى مجاور كاملًا مسلّط مى‌شود.

در همين خوزستان ما نخلستانهاى بسيار وسيع و گسترده با ميليونها نخل به همين وسيله آبيارى مى‌شوند. نهرهاى كوچكى كه در كنار رودخانه‌هاى عظيم كنده شده در يك منطقه وسيع پر از آب شيرين مى‌گردد،

[١]. فاصله متوسط خورشيد از زمين ١٥٠ ميليون كيلومتر است.