پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٠ - شرح مفردات

اميد، و ابرهاى سنگين بار ايجاد مى‌كند.»

٣- «و «رعد» تسبيح و حمد او مى‌گويد و (نيز) فرشتگان از ترس او، و صاعقه‌ها را مى‌فرستد و هركس را بخواهد گرفتار آن مى‌سازد.»

شرح مفردات:

«برق» به گفته راغب در مفردات در اصل به معنى نورى است كه از ابرها بر مى‌خيزد؛ سپس درباره هر شى‌ء درخشنده‌اى به كار رفته، مثلًا «سيفٌ بارق» به شمشير براق و درخشنده گفته مى‌شود.

از كتاب مقاييس اللّغه استفاده مى‌شود كه‌ «برق» علاوه بر اين، معنى ديگرى دارد؛ و آن اجتماع سياهى و سفيدى در شى‌ء واحد است. ولى ظاهراً معنى دوم به معنى اول باز مى‌گردد؛ چرا كه هنگامى كه سفيدى در كنار سياهى قرار گيرد درخشندگى بيشترى از خود نشان مى‌دهد. بعضى نيز مفهوم شدّت و فشار را نيز جزء معنى برق دانسته‌اند؛ و مى‌گويند: «برق» لمعان مخصوصى است كه با شدّت و فشار صورت مى‌گيرد. [١]

راغب مى‌گويد: «رعد» صداى ابرها است؛ و به طور كنايه در مورد ويران شدن و سقوط شى‌ء سنگينى توأم با صدا نيز به كار مى‌رود. ولى مقائيس اللّغه معنى اصلى آن را حركت و اضطراب ذكر كرده. و امّا در مجموع، از كتب لغت به خوبى استفاده مى‌شود كه معنى اصلى همان صداى حاصل از ابرها است و معانى ديگر جنبه كنائى دارد.

«صواعق» جمع‌ «صاعقه»، در اصل به معنى صداى شديد و مهيبى است كه از جوّ بر مى‌خيزد و توأم با جرقه عظيم آتشين است. اين مادّه به معنى مدهوش شدن به خاطر شنيدن صداهاى شديد نيز آمده؛ و گاه به معنى هلاك شدن نيز استعمال مى‌شود.

[١]. التحقيق فى كلمات القرآن الكريم، مادّه‌ «برق».