روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٦٥٣ - روزشمار جنگ پنجشنبه ١٨ فروردین ١٣٦٢ ٢٣ جمادی الثانی١٤٠٣ ٧ آوریل ١٩٨٣
اسرائیل همچنان در تصمیم خودش باقی است تا فرصتی برای ضربه زدن به نیروهای سوری را به دست آورد، اما به عقیده من، اسرائیل یک چنین فرصتی را هرگز به دست نخواهد آورد.»[١]
از سوی دیگر، رادیو بی بی سی در برنامه ای ضمن بررسی روابط سیاسی و اقتصادی ایران و سوریه درخصوص اقدام این کشور در بستن لوله صدور نفت عراق و اهمیت کمک های متقابل ایران و سوریه در ابعاد سیاسی، نظامی و اقتصادی گفت:
«قرارداد اخیر صدور نفت ایران به سوریه انعکاسی از ادامه روابط نزدیک دو کشور است که درنتیجه بروز جنگ بین ایران و عراق حاصل شده است. دولت سوریه علاوه بر حمایت سیاسی از ایران در جنگ عراق مقداری تسلیحات نظامی هم دراختیار ایران قرار داده است و حتی سال قبل خبری رسید به این مضمون که هواپیماهای ایرانی در عملیات بمباران یکی از پایگاه های هوایی عراق از فرودگاه های سوریه استفاده کرده اند و این مشخص ترین جنبه همکاری ایران و سوریه درزمینه اقتصادی بوده است. هر دو کشور ظاهراً بستن شاه لوله های نفت عراق به ترمینال های سوریه در سواحل مدیترانه را وسیله مناسبی برای اعمال فشار به دولت صدام حسین تشخیص داده اند، اما سوریه فقط درصورتی می تواند واردات نفت از عراق را متوقف سازد که ایران احتیاجاتش را تأمین کند، به همین جهت سال قبل، قرارداد معامله ای پایاپای بین دو کشور به امضا رسید و مقرر شد که ایران سالانه درحدود هشت میلیون تن نفت به سوریه صادر کند، اما ظاهراً سوریه نتوانسته است کالاهای مورد نیاز ایران را در مقابل دریافت نفت ایران تأمین کند و به نظر می رسد که عقد قرارداد اخیر برای اصلاح شرایط مندرج در همان قرارداد اولیه بوده است. به هرحال طبق توافق جدید، سوریه پنج میلیون تن نفت خام از ایران وارد خواهد کرد که بخشی از قیمت آن را نقد و بخشی دیگر را با صدور خواربار و منسوجات و مواد شیمیایی خواهد پرداخت، اما علاوه براین قرار است ایران درحدود یک میلیون تن نفت نیز بلاعوض دراختیار سوریه قرار دهد. درهرحال، ریشه این ترتیبات جدید را باید در ملاحظات سیاسی جست وجو کرد. به همین جهت، احتمالاً عربستان و سایر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج [فارس] که از نزدیکی سوریه با ایران و اختلاف سوریه با عراق ناخشنودند، این قرارداد اخیر بین ایران و سوریه را نخواهند پسندید.»[٢]
١
درحالی که دو روز از سفر واسیلی سافرانچوف مدیرکل خاورمیانه وزارت خارجه شوروی به تهران می گذرد و منابع داخلی غیر از خبر ورود وی هیچ گونه خبری از دیدارها و گفت وگوهای او با مقامات وزارت خارجه ایران انتشار نداده اند، رادیو بی بی سی در تفسیر شبانگاهی امروز خود به بهانه این سفر، به بررسی روابط ایران و شوروی، جنبه های هم گرایی و واگرایی دو کشور و تأثیر عواملی چون حمله شوروی به افغانستان، کمک آن کشور به عراق و دستگیری سران حزب
[١] همان.
[٢] خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش های ویژه، شماره ١٩، ١٩/١/١٣٦٢، اهواز، خبرگزاری جمهوری اسلامی، ١٨/١/١٣٦٢، ص٣٨، رادیو بی بی سی، ١٨/١/١٣٦٢.