روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٦٥٤ - روزشمار جنگ پنجشنبه ١٨ فروردین ١٣٦٢ ٢٣ جمادی الثانی١٤٠٣ ٧ آوریل ١٩٨٣
توده در روابط دو کشور پرداخت. بی بی سی در تفسیر خود بدون آنکه درک صحیحی از مشی نه شرقی و نه غربی ایران داشته باشد، دستگیری سران حزب توده را ناشی از قدرت گرفتن جناح محافظه کار در ایران دانست. در بخشی از تفسیر این رادیو آمده است:
«دیدار آقای واسیلی سافرانچوف رئیس بخش خاورمیانه وزارت خارجه شوروی از ایران در رسانه های همگانی تهران و مسکو بازتابی نداشته است، اما بدیهی است که این سفر اهمیت زیادی دارد. اتحاد شوروی تاکنون نتوانسته است با رژیم آیت الله خمینی روابط نزدیکی برقرار کند. همچنان اتحاد شوروی امیدهای زیادی داشت که بتواند بعد از سقوط شاه و ازبین رفتن مقدار وسیعی از نفوذ امریکا در ایران از این موقعیت استفاده شایانی بکند، سوءظن ایران درمورد سلطه طلبی شوروی در منطقه با مداخله آن کشور در امور داخلی افغانستان کشور همسایه ایران، افزایش یافت. روابط شوروی با عراق هم از سال ١٩٨٠ که جنگ ایران و عراق آغاز شد، علت دیگری برای عدم تفاهم میان ایران و شوروی بوده است و از آن پس، حتی موجب عدم تفاهم بیشتر شده است. با به درازاکشیدن صبر شوروی دربرابر ایران، مسکو از سیاست بی طرفانه نخستین دست برداشته است و ارسال اسلحه به عراق را از سر گرفته است، از این بابت ایران شدیداً و مکرراً شوروی را محکوم کرده است، اما دستگیری سران حزب توده در پنجم فوریه بود که روابط این دو کشور را تا به درجه امروز پایین آورد و رسانه های همگانی شوروی در این مدت صریحاً از این سخن می گفتند که انقلاب ایران به مرحله ای بحرانی رسیده است.
براساس گزارش های مطبوعات ایران، جمعاً ٣٠ نفر از مقامات حزب توده بازداشت شده اند. ازجمله آقای نورالدین کیانوری دبیرکل حزب توده است. حجت الاسلام حسین موسوی تبریزی دادستان کل، پس از دستگیری سران حزب توده چندین بار گفته است که عده ای از آنها آزاد شده اند، اما بقیه آنها به اتهام اعمال ضدحکومتی و جاسوسی باید محاکمه شوند. اتهام اصلی دستگیرشدگان جاسوسی برای اتحاد شوروی است.
مسکو با یک رشته تفسیرهای تند و انتقادی در رسانه های رسمی و ایستگاه های رادیویی غیررسمی که دراختیار دارد دربرابر این بازداشت ها واکنش نشان داده است. روزنامه پراودا ارگان حزب کمونیست شوروی به چیزی که آن را دادگاه بی اعتبار خواند حمله کرد و گفت که این دادگاه عملاً سر حزب توده را از تن جدا کرده است. پراودا نوشت که درحال حاضر در ایران میان نیروهای حاکم چنددستگی افتاده است و دستگیری سران حزب توده را به نشان این تعبیر کرد که گروه بندی محافظه کاران و دست راستی های تندرو می خواهد روابط ایران و شوروی را برهم بزند. رادیوی صدای ملی ایران که از اتحاد شوروی به فارسی سخن می پراکند، یک رشته گفتارهایی را که به آنها عنوان نامه های سرگشاده کمیته مرکزی حزب توده به مقامات حکومت ایران داده است، پخش می کند. این گفتارها در انتقاد از سیاست های دولت ایران به مراتب از