گردان مالک که در سمت چپ گردان کمیل و پشت سر آن روانه شده بود، در ادامه به علت حرکت کند گردان کمیل از زمان بندی پیش بینی شده عقب افتاد و با دو ساعت تأخیر به دشمن زد و موفق شد تا جاده خاکی مقابل خود (تک کانال) پیشروی کند و در این قسمت ازسمت چپ (جنوب) با گردان کمیل الحاق کرد، اما ازسمت راست (شمال) به دلیل عدم پیشروی و موفق نبودن گردان سوم سمت راست (گردان مقداد) موفق به الحاق با این گردان نشده و از ادامه پیشروی و تصرف ارتفاعات ١٤٠ و ١٤٣ هم بازماند. این گردان ازسمت راست خود که فاصله کمی با دشمن داشت، براثر آتش زیاد نیروهای عراقی به شدت تحت فشار بود.[١]

حرکت نیروهای گردان سوم (مقداد) پس از ردکردن کانال اول به علت درگیری با کمین های دشمن کند شد. این گردان پس از پاک سازی کمین ها از ساعت ١ تا ٤:٣٠ بامداد، پشت سیم خاردارهای قوی و میدان مین عراقی ها معطل ماند و از قرارگاه نجف٢ درخواست کمک کرد. باوجود تلاشی که این گردان انجام داد حتی با استفاده از اژدر بنگال موفق به گشودن معبر برای نیروها نشد. لذا این گردان به هیچ کدام از اهداف خود دست نیافت و عملیات در محدوده این گردان به اصطلاح گره خورد.[٢]

یادآوری می شود فاصله این گردان با نیروهای دشمن حدود ٢٠٠ متر بود و نیروهای اطلاعات عملیات گردان در این منطقه از دشمن اسیر گرفته و با راهنمایی وی معبر نیروهای عراقی را نیز پیدا کرده بودند، اما مقاومت دشمن و تیراندازی از چند سنگر کمین پاک سازی نشده در پشت سر نیروهای گردان و تاریکی مطلق هوا موجب زمین گیرشدن نیروها شد.[٣]

پس از آنکه مشخص شد گردان سوم (مقداد) قادر به بازکردن معبر و تصرف اهداف خود نشده است، ساعت ٢ صبح، به گردان حمزه (گردان احتیاط) آماده باش داده شد تا از معبر ارتفاع١٤٣ در محدوده یگان هم جوار (قرارگاه نجف١) از خط عبور کرده و به گردان مقداد در تصرف اهدافش کمک کند. اما به دلیل دوری محل استقرار این گردان تا خط (٧ کیلومتر) نیروها با تأخیری سه ساعته، حدود ساعت ٥ صبح به منطقه درگیری رسیدند و در زیر آتش شدید دشمن به سمت خط رها شدند.

نیروهای این گردان درحالی که نماز صبح را حین حرکت به سوی هدف می خواندند خود را به زیر ارتفاع مهم ١٤٦ رساندند.[٤]

قرارگاه نجف٤

برخلاف وضعیت عمومی پیش آمده در خط حد عملیات اغلب یگان های ٧ قرارگاه عملیاتی که شرح آنها آمد، نفوذ گردان های خط شکن این قرارگاه (تیپ١٠ سیدالشهدا(ع)) به عمق منطقه که جناح جنوبی کل عملیات نیز محسوب می شد با غافلگیری کامل نیروهای عراقی در این منطقه انجام شد.

با شروع درگیری نیروهای تیپ سیدالشهدا(ع) که مقارن نیمه شب انجام شد،[٥] گردان حضرت قاسم(ع) در ساعت یک بامداد، گردان قمر بنی هاشم(ع) ساعت ١:٤٠ و گردان زهیر ساعت ٢ بامداد، اولین خاکریزهای دشمن را به تصرف درآورده و منطقه مقابل خود به طرف پیچ انگیزه را پاک سازی کردند. نیروهای این ٣ گردان ساعت ٢:١٥ بامداد، با یکدیگر الحاق کردند. شیوه اجرای مانور نیروهای تیپ سیدالشهدا(ع) به نحوی بود که عدم درگیری اولیه و نفوذ به عمق منطقه تاحدی موجب نگرانی محمدابراهیم همت (فرمانده قرارگاه نجف) شده بود، لذا وی در تماسی با رستگار (فرمانده تیپ١٠ سیدالشهدا(ع)) خواهان درگیر شدن با نیروهای دشمن شد.[٦]

همت دراین مورد به فرماندهان قرارگاه خاتم گفت: «وقتی از رستگار پرسیدم چه کار می کنی؟ گفت من بچه ها را پشت دشمن چیدم و آنها یکباره با نارنجک از پشت حمله را شروع کردند و سپس الحاق را کامل کردند.»[٧]

[١] سند شماره ١١١/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص ٤٤ - ٤٣؛ و- سند شماره ١٠٣/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص٦٠.

[٢] سند شماره ١١١/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص٤٤؛ و- سند شماره ١٠٣/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص٦٠.

[٣] سند شماره ١٠٣/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص٦٠.

[٤] سند شماره ١١١/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص٤٥، و- سند شماره ١٠٣/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص٦١.

[٥] قبل از آن نیز چند درگیری محدود و پراکنده با عناصری از دشمن در محدوده دو گردان حضرت قاسم(ع) و قمر بنی هاشم(ع) رخ داد. (سند شماره ٢٢٣/د مرکزمطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه نجف در عملیات والفجر١ (معرفت جو)، ١٢/١/١٣٦٢ تا ١/٢/١٣٦٢، صص ١٧٨ - ١٧٦.

[٦] سند شماره ١٩٢٤٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص٨٢.

[٧] سند شماره ٢٢٠/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راویان قرارگاه خاتم(ص) در عملیات والفجر١ (زمان زاده و رخصت طلب)، ٢٥/١/١٣٦٢ تا ٣١/١/١٣٦٢، ص٧٩.