ابزار تولیدی است. اگرچه سفارش ها در اواخر سال ١٩٨٢ و اوایل سال ١٩٨٣، افزایش یافت، واردات از آلمان غربی، ژاپن و بعضی از دیگر کشور ها درحقیقت در سال ١٩٨٣ نسبت به سال ١٩٨١ شدیداً کاهش پیدا کرده، احتمالاً بخشی از این تغییر و تحولات ناشی از حرکت بعد از انقلاب درجهت انجام معاملات پایاپای با جهان سوم و کشورهای بلوک شرقی و اخیراً بازگشت به پرداخت نقدی است.

وضعیت کلی اقتصاد از زمان انقلاب، در سال ١٩٨٣، در بهترین موقعیت خود است. سهم جیره بندی که از زمان آغاز جنگ خلیج [فارس] در سپتامبر ١٩٨٠ برقرار شده بود، هم اکنون درمورد تعداد فزاینده ای از کالا ها لغو شده است، ازجمله اقلام لوکس مانند تلویزیون. ارقام رسمی تورم که ١٥ درصد گزارش داده شده است با شک و تردید مورد ارزیابی قرار می گیرد. تورم دیگر مشکل عمده ای که تا سال ١٩٨٢ بود، به شمار نمی آید. میزان بیکاری مشخص نیست، لکن شاخص ها حاکی از آن است که رقم بیکاری ٢ تا ٣ میلیون بوده که این رقم در سال پیش کاهش یافته است.

انعکاس اعتمادبه نفس دولت را برنامه های عمرانی پنج ساله و ده ساله تشکیل می دهند که از ٢١ ماه مارس (اول فروردین ماه) اولویت ها و هزینه های دولتی را تعیین می کند. تولیدات کشاورزی به ویژه درزمینه غلات یکی از معدود نقطه های روشن بعد از انقلاب است، لکن در بخش صنعت نیز بالاخره در سال گذشته نشانه هایی از بهبود دیده شده است. افزایش ذخایر ارزی بیش از ٥ میلیارد دلار تخمین زده شده و واردات گسترده مواد خام، تولید را در بسیاری از کارخانجات افزایش داده و در برخی موارد نیز میزان تولید به بیش از سطح زمان انقلاب رسیده است. بخشی از دلایل این بهبود صنعت مربوط به فشارهای جنگ است که غیرمنتظره نیز نمی باشد. کارخانجاتی که به شکلی کالاهایی تولید می کنند که به جنگ مربوط می شود، بیش از ساعات عادی کار، فعالیت می کنند.

در اوایل سال ١٩٨٢، به اولیای کسانی که در خارج از کشور تحصیل می کنند و اکثراً نیز از خانواده های ثروتمند هستند اجازه سفر به خارج از کشور داده شد. دولت و رهبران بانفوذ مانند حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس، در طول سال گذشته تلاش های خود را برای دادن این امتیازات اعمال کردند. اوایل سال ١٩٨٣، تلاش دیگری درجهت لغو محدودیت برای سفر به خارج صورت گرفت و دولت اقدام احتمالی را [این گونه] اعلام کرد که مسافران عادی می توانند از ارز خارجی استفاده کنند؛ اگرچه این اقدام با اعتراضات افراطیون برای جلوگیری از اجرای کامل آن روبه رو شد. تلاش ها برای تشویق متخصصان خارج از کشور جهت بازگشت به ایران نیز موجب برانگیزی عکس العمل مشابهی شده است. در میان آن عده که برای بازگشت دعوت شده اند تجاری که با رژیم شاه همکاری داشته اند نیز وجود دارند؛ به یکی از همین تاجران تضمین امنیت و بازگشت به کارخانه قدیمی اش که درپی اعتراضات کارگران موقتاً توقیف شده بود، داده شده است.»[١]

[١] خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش های ویژه، شماره ٧، ٧/١/١٣٦٢، صص ١٢ - ٨، تهران، خبرگزاری جمهوری اسلامی، ٦/١/١٣٦٢.