روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٦٨٥ - روزشمار جنگ یکشنبه ٢١ فروردین ١٣٦٢ ٢٦ جمادی الثانی ١٤٠٣ ١٠ آوریل ١٩٨٣
الف) قرارگاه کربلا
در محدوده این قرارگاه هم زمان ٥ قرارگاه عملیاتی فرعی به ترتیب از شمال به جنوب، شامل قرارگاه های کربلای٤، کربلای١، کربلای٢، کربلای٣ و کربلای٥، گردان های شرکت کننده در عملیات را پس از غروب آفتاب وارد منطقه کرده و نیروها در فاصله نزدیکی از سنگرهای کمین و خط مقدم دشمن مستقر شدند.[١]
ب) قرارگاه نجف
در محدوده قرارگاه نجف نیز ٣ قرارگاه عملیاتی فرعی از شیار بجلیه به سمت جنوب به ترتیب قرارگاه های نجف١، نجف٢ و نجف٤ گردان های خود را در نزدیکی خط مستقر کردند. این نیروها در بعضی نقاط به حدی به عراقی ها نزدیک بودند که صدای آنها را می شنیدند.[٢]
بدین ترتیب، نیروهای دو قرارگاه کربلا در شمال (از زبیدات تا شمال شیار بجلیه) و قرارگاه نجف در جنوب (از جنوب شیار بجلیه تا پیچ انگیزه) با حدود ٤٠ گردان از ٧ لشکر و ٢ تیپ از سپاه و یک لشکر و ٤ تیپ از ارتش[٣] در نزدیکی خط دشمن مستقر شدند. در همین حال، نیروهای ویژه و تخریب نیز با استفاده از تاریکی مطلق هوا مشغول گشودن معبر و رفع موانع سیم خاردار و میادین مین شدند تا با فرارسیدن زمان آغاز عملیات و دریافت پیام رمز به خط دشمن بزنند و پس از شکستن خط، این محدوده را در عمق ٥ تا ١٠ کیلومتر که شامل بخش های جنوبی ارتفاع حمرین و شیارهای آن و بخش هایی از حاشیه رودخانه دویرج در جنوب این ارتفاع بود، تصرف کنند.
سرانجام در ساعت ٢٣، سرهنگ حسنی سعدی و رحیم صفوی رمز آغاز عملیات والفجر١ را به فرماندهان قرارگاه های کربلا و نجف اعلام کردند.[٤]-[٥] فرماندهان این دو قرارگاه نیز پس از دقایقی رمز عملیات را به فرماندهان قرارگاه های عملیاتی فرعی اعلام کردند و از آن طریق رمز به مسئولان محورها و فرماندهان گردان های خط شکن ابلاغ شد. درپی اعلام رمز عملیات، نیروهای ویژه ضدکمین با فاصله زمانی کمی از یکدیگر با عناصر کمین دشمن درگیر شدند.[٦]
[١] سند شماره ١٠٥/ گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راویان لشکر١٤ امام حسین(ع) از عملیات والفجر١ (سیدمحمد اسحاقی و محمدرضا طالقانی)، ٢١/١/١٣٦٢، ص١٢؛ و- سند شماره ١٠٧/ گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی لشکر٤١ ثارالله از عملیات والفجر١ (حسین سعادتی)، ١١/٢/١٣٦١، ص١٢؛ و- سند شماره ١١٢/ گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی لشکر٧ ولی عصر(عج) از عملیات والفجر١ (سلیمی)، ٢٢/٢/١٣٦٢، ص٧؛ و- سند شماره ١٠٦/ گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ٣٣ المهدی(عج) از عملیات والفجر١ (مجید چراغی)، ١٢/٢/١٣٦٢، صص ٧ و ١٥؛ و- سند شماره ١١٠/ گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی لشکر١٩ فجر و نجف از عملیات والفجر١ (دیانی) ٢٠/١/١٣٦٢، ص١٧.
[٢] سند شماره ١٠٩/ گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی لشکر٣١ عاشورا از عملیات والفجر١ (محمدناصر نعمتی)، ٢٢/١/١٣٦٢، ص٣١؛ و- سند شماره ١٠٣/ گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی قرارگاه نجف سپاه١١ قدر از عملیات والفجر١ (اصغر معرفت جو)، ٢٢/١/١٣٦٢، صص ٤٧ و ٦٢.
[٣] علاوه بر این یگان ها، یگان های دیگری ازجمله لشکر٥ نصر، تیپ٥٨ ذوالفقار، تیپ امام سجاد(ع)، تیپ فاطمه الزهرا(س) و تیپ٤ زرهی لشکر٢١ حمزه در احتیاط عملیات بودند که بعضی از آنها در ادامه بخشی از نیروهای خودی را وارد عملیات کردند. از آنجا که بعضی یگان ها تعدادی از گردان های احتیاط خود را نزدیک خط آورده بودند، تعداد گردان ها به طور تقریبی ذکر شده است.
[٤] رمز عملیات معمولاً توسط فرمانده ارشد حاضر در سنگر هدایت عملیات اعلام می شد، اما این بار با هماهنگی قبلی سرهنگ صیاد شیرازی و محسن رضایی، رمز توسط این دو فرمانده اعلام گردید. (سند شماره ٢١٦/ د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راویان قرارگاه خاتم(ص) در عملیات والفجر١، (زمان زاده و رنجبر) ٦/١٢/١٣٦١ تا ٢٣/١٢/١٣٦١، ص٢٤٣.)
[٥] سند شماره٠٧٨٥٠٢ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ٢١/١/١٣٦٢، ص١٣.
[٦] دقایقی پس از اعلام رمز، درگیری در محدوده همه یگان ها به استثنای تیپ١٠ سیدالشهدا، که نیروهای آن بدون درگیرشدن با عناصر کمین دشمن موفق به رخنه در عمق منطقه شده و درحال دورزدن نیروهای دشمن بودند، آغاز شد، به نحوی که در مدت نیم ساعت همه یگان ها با دشمن درگیر شدند. (سند شماره ٢١٩/ د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه خاتم(ص) در عملیات والفجر١، (زمان زاده)، ١٧/١/١٣٦٢ تا ٢٥/١/١٣٦٢، صص ٢٤٤ - ٢٤٣.)